Müfüzale füstünlükte yarışma) ilmi çeşitlidir: İlimde üstünlük yarışı, amelde üstünlük yarışı. İlimde üstünlük, bazen bilgi konusu olan şeylerin üstünlüğüyle gerçekleşir; bazen mâlüma ulaşmakla gerçekleşir. Biri ilmini Allah'tan; diğeri ise başka varlıklardan alır. İlmini Allah'tan alanlar fazilette yarışırlar. Bunlar bilgilerini çeşitli sebeblerle O'ndan alırlar. Takvâsı sebebiyle muttaki olanlar gibi. Bazıları hiçbir sebeb olmadan alırlar. İlinin artması konusunda duâ etmek bu sebeblerdendir
Mâlümda (bilinen bir şeyde) müfâzale, biri (ilâhi) fiillere, bir diğeri (ilâhi) isimlere, bir diğeri ise Zât'a yönelik ilimdir. Âlimler bu ilimler arasındaki farkı açıkla706 müferric-i ehzân/müferric-i kürüb
mışlardır. Bunların hepsi ilm-i ilâhidir. Aynı şekilde amellerdeki fazilet yarışı, bazen bizzât kendileri, bazen zamanları, bazen de mekânları ve bazen de hâlleri yoluyla olur. Her şeyde, bunda gerçekleşen fazilete göre takdir edilir. Buna göre infâk veya akıl gibi infâka benzeyen türden ise, ölçüyle ve tartıyla takdir edilen faziletler vardır. Allah aklı insanlar arasında ölçüyle taksim a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/tigi/" ettiğinde /a , meselâ birine bir kafiz , bir diğerine ise iki kafiz takdir etmiştir. Bazı durumlarda takdir, mertebe ve dereceyle olmaktadır. Faziletler konusunda seni alâkadar eden şey, sayılar ve sayıları meydana getiren şeylerdir. Buna göre sayı onu tâyin edenin ve haber verenin isteğine göre olur. (Fütühât, III, 99
Bu ve benzeri zikirlerde müfâzale iki kısımdır: Birinde, fâzıl füstün olan) ve