meydana gelen bir şeydir. O zâhire zühirle, bâtına bâtınla, gayba gaybla ve sırra sırla mukabele etmektir. Daha önce aleyhte sonuçlanan bir şeyden, lehte sonuç çıkarmaya çabalamaktır. Böylece vukuundan sonra senin lehinde (hüküm) yazılır, her bir adımda ve her bir zikirde daha sâbit hâle gelirsin. Çünkü başlangıç hâlinde bulunan kul, bir kısım nimetlere mazhar olur. O nimetler ona yardımcı olur ve şükretmesini ilhâm eder. Bunların elde edilmesini sana izâfe eder. Ancak artık onlar, yeni bir derece olarak sende sâbit hâle gelmişlerdir fartık o bunları kendisine değil, Allah'a izâfe eder bir konumdadır). Her iş ona döndürülür. Işte bunlar vecd ilminin zâhirinin topluca izâhıdır.
Yine Ebü Said Ârâbi şöyle demiştir: Vecd, neşeyle yüzyüze gelmek, azına dayanılmayan, çoğuna ise güç yetirilemeyen yüksek bir müşâhedeye ermektir. Onun a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/hayal/" hayâldeki /a te'siri teşvik edici, harekete geçirmesi ise devamlıdır. Bundan dolayı bir hayıflanma peydalı olur, bazen bu hayıflanma ölümle de sonuçlanabilir. Vecdin ağlama ve ses çıkarma şeklindeki tezahürleri, vecdin artacağını gösterir. Çünkü vecd, vârid olmadan anlaşılmaz. Başlamasıyla bitmesi bir olduğu için, bununla ünsiyet etmeye de fırsat kalmaz. Vecdin başlamasıyla bitmesi bir gibidir. Işte bunun için, meydana gelişiyle tam bir neşe hâsıl olmadan, kaybetmenin üzüntüsü başlar. (Vecd esnâsında) titreme, bayılma, organların hareketsiz hâle gelmesi, vecdin akla hâkim olması gibi durumlar, vâridin büyüklüğünden ve te'sirinin fazlalığındandır. Alışılmamış, endişe ve ürküntü veren her vârid için de durum aynıdır. Vecdin çarçabuk gelip, hemencecik kaybolmasında derin bir a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/hikmet/" hikmet /a ve açık bir nimet vardır. (Lüma' , 385
Dünyâ hakkındaki vecd bir keşf olmayıp, kalbin müşâhedesi, a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/hakikat/" hakikatin /a hayâl