Mütehakkık bi'l-Hakk ve'lhalk (hem Hakk'la, hem de halkla tahakkuk ettirilen kişi), varlıkta bulunan her a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/mutlak/" mutlakın /a bir kayıtlanma ve her kayıt altına alınmış olanın bir mutlaklık yönünün olduğunu, bunun aksine mutlak olan ve her türlü kayıtla kayıtlanmış bir yönü olan her varlığı da tek bir a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/hakikat/" hakikat /a olduğunu görür. Bu mertebeyi tadarak müşâhede eden kimse hem Hakk'ı hem halkı, hem fenâyı hem de bekayı tahakkuk ettirmiş olur. (Kâşânî, 76; Câmi’, 95
mütesemmi'-müstemi'-sâmi (bk. semâ