Tasavvuf Klasikleri · Temmuz 8, 2026

sidre-i müntehâ (Tasavvuf Sözlüğü)

Hazret-i cismiyyet, zikrettiğimiz mahsüsâtı (duyularla algılanabilen şeyleri) içinde toplar. Bunun emiri a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/hayal/" hayâl /a , haracına a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/sahib-olan/" sâhib olan /a da …

Hazret-i cismiyyet, zikrettiğimiz mahsüsâtı (duyularla algılanabilen şeyleri) içinde toplar. Bunun emiri a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/hayal/" hayâl /a , haracına a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/sahib-olan/" sâhib olan /a da hisstir. Hisler, izâfi bir ihtilâfta oldukları a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/halde/" hâlde /a , mahsüsâtı alıp haracın a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/sahib/" sâhibi /a olan hisse teslim eder, hayâlin hazinesine yükseltir. Burada kendisine yükseltilen şeyin cinsinden bir isim elde eder. Bu durumda bunlardan mahsüsât ismi kalkar ve mütehayyilât (hayâl edilebilir olan şeyler) ismi verilir

Bundan sonra hayâl, hatırlama gücü altında mahsüsât gibi harac sâhibi olur, onları ezberler. Burada mütehayyilât ismi, onlardan mezkürât a (hatırlanan şeylere) ya da mahfüzât" a ezberlenen şeylere) intikal eder

Sonra fikrin gücü altında harac sâhibi olan zikir (hatırlama), bunları ona arz eder, tecrübe a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/erek/" ederek /a ayırır. Bunlar hakkında kendi idâresine bağlı bulunanlara soru sorarak bunlardaki hak ve a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/batil/" bâtıl /a şeyleri birbirinden ayırır. Çünkü, hissin pek çok yanıltıcı tarafı vardır. Mezkurâtın ismi, onlardan mütefekkerâta (düşünülen şeylere) intikal eder. Onları tedkik a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/tigi/" ettiği /a , yanıltıcı unsurları hisse geri gönderdiği, sahih olan şeyleri alıp onları akıl hazretine (huzüruna, mertebesine) aktardığı zaman fikir, aklın gücü altında (aklın çalışma sürecinde elde edilen) bereketin de sâhibi olur

Vezir olan akıl onları alır ve Külli Kudsi Rüh'a götürür. Nefs-i nâtıka da (nâtık nefs de) onun için izin ister, böylece o da oraya dahil edilir. Oraya dahil olunca, onun elindeki tüm makulâtı (düşünülen şeyleri) bırakır ve ona der ki: Seyyid, kerim ve a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/halife/" halifeye /a selâm! İşte bu, sana hazretinin laklının) çölünden üretenlerinin eli üzerinde ulaşmıştır Rüh onları alıp Kudsi Hazret'e götürür. Secde ederek yere kapanır. Bu