tabâi'iyye (Tasavvuf Sözlüğü)

Tabâiiyyeye (ilâhi sıfatlara tâbi olan madde âlemindeki sıfatlaraj, Allah'a dört sıfatı sebebiyle ibâdet edilmiştir. Çünkü bu dört ilâhi sıfat, yani hayat, ilim, a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/kudret/" kudret /a ve irâde; a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/vucudun/" vücüdun /a (varlığın) fenâsının esasıdır. Bunların madde âlemindeki mazharları (zuhür ettikleri yer), sıcaklık, soğukluk, yaşlık ve kuruluktur. Yaşlık hayatın, soğukluk ilmin; sıcaklık irâdenin, kuruluk da kudretin mazharıdır. Bu mazharların a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/hakikat/" hakikati /a , Allah'ın bu sıfatlarıyla mevsüf olan şeyin kendisidir. Bu mazharlarda mevcüd olan ilâhi latife, diğer tabii rühlar üzerinde parlayınca, bu dört ilâhi sıfatın izi taayyün edip de ardından a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/vucuddaki/" vücüddaki /a sıcaklık, soğukluk, yaşlık ve kurulukla doğrudan temasa geçince, ilâhi istidâd bakımından bu sıfatların, mezkür süretlerin mânâları veya gölgelerin rühları ya da mazharların zâhirleri olduğu anlaşılır. Adı geçen tabiatlara bu sırdan dolayı ibâdet edilmiştir. (İnsân, II, 78