Ümmü 'l-Kitâb, Akl-ı Evvel'dir (Allah'tan ilk zuhür eden şey olan İlk Akıl'dır). (Kâşânî, 32, Câmi’, 76
Ummü'l-Kitâb, Zât'ın künhünün mâhiyetinden ibârettir. Bu mâhiyete bazı yönleri itibâriyle mâhiyyetü T-hakaik de denmiştir. Buna isim, nât, vasf, vücüd, adem, Hakk ve halk gibi ifâdeler kullanılmaz. Kitâb, a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/kendisinde/" kendisinde /a adem (yokluk) düşünülmeyen a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/mutlak/" mutlak /a a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/vucuddan/" vücüddan /a ibârettir. Bu sebeble, Zât'ın künhünün mâhiyeti Ümmü 'l-Kitâb olmuştur. Çünkü vücüd, Zât'ın künhünün mâhiyetinde, harflerin mürekkebde gizli olması gibidir. Harflerin isimlerinden hiçbiri mürekkebe isim olarak verilmez. (İnsân, I, 65