Tasavvuf Klasikleri · Temmuz 8, 2026

eşyânın (Tasavvuf Sözlüğü)

görülmesidir, Bundan dolayı (zâhidler, asıl) maksadı anlayamazlar. (Kavânin, 27 Mücerred zâhid, yükleri taşımayı bırakıp dinlenmektedir. Aile husüsundaki külfeti hafiflemiştir. Helâl olmak şartıyla onun elbisesi yatağı, …

görülmesidir, Bundan dolayı (zâhidler, asıl) maksadı anlayamazlar. (Kavânin, 27

Mücerred zâhid, yükleri taşımayı bırakıp dinlenmektedir. Aile husüsundaki külfeti hafiflemiştir. Helâl olmak şartıyla onun elbisesi yatağı, örtüsü kumaşıdır

Tahrir: Dünyâ çiçekleri hızlı solar. Onlara meftun olan büyülenir. Dünyâ, yorgunluk ve zorluktur. Âhiret ehlinin hayatı sevinç ve mutluluktur. Dünyâ erbâbı sıkıntıların kölesidir. Âhiret ehli ise a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/ahlak/" ahlâk /a elbisesinden kurtulmuşlardır. Endişesi dünyâ a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/olan-kimse/" olan kimse /a , nefsin kölesidir, nefsin pisliği olmadan yaşayamaz. Endişesi âhiret olan kimsenin rühu meleki bir rühtur, alıştığı o hoş koku olmadan rahat edemez

Tahrir: Dünyâ âhiret pırıltılarından biridir. Sanki f(âhiretin gelmesi) muhâlmiş gibi, bu ikisi arasındaki ömrün uzun bile olsa, içinde bulunduğun hâlden Allah'a şikâyet et. (Kavânin, 26

zümürrüde ) Zümürrüde, Külli Nefs'tir. (Istılâh, 537; Kâşânî, 55; Câmi’, 75

zünüb İzünüb-ı cevârih; zünüb-ı zamir

Zünüb-ı cevârih ve zünüb-ı zamir (bedenin ve vicdânın günâhları); kibir, hased, şemâte (sevmediğin kişinin karşılaştığı sıkıntıya sevinmek), sü-i zan, ucub (kendini beğenme) ve riyâdır. (Ri'âye 11

Zünüb (günâhlar) üç kısma ayrılır. Birincisi, Allah Teâlâ'nın sana farz kılmış olduğu namaz, oruç, a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/zekat/" zekât /a , keffaret gibi ibâdetleri terk etmendir. Bunları her fırsatta yerine getirmen gerekir

İkincisi, Allah'la kendi aranda olan günâhlardır. İçki içmek, çalgı çalmak, faiz yemek gibi fiilleri işlemendir. Bunlara pişman olur ve bir daha işlememeye kalbinle azmedersin

Üçüncüsü ise, diğer insanlarla aranda meydana gelen günâhlardır. Bunlar, çok zor ve karmaşıktır. Bunlar arasında mal, nefs, ırz, mukaddesat ve din gibi husüslar yer alır. (Minhâc, 11

indeks 1295 İNDEKS

Giyâseddin Keyhüsrev, 20 abdü'l-evvel, 47 a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/abdu-r-ra-uf/" abdü'r-ra'üf /a , 53 Kılıcarslan, 28 abdü'l-habir, 47 a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/abdu-r-rafi/" abdü'r-râfi' /a , 52 a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/abdu-l-hafiz-2/" abdü'l-hâfız /a , 48 abdü'r-rahim, 53 a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/abdu-l-hafiz/" abdü'l-hafiz /a , 48 rahmân, 53 A a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/abdu-l-hakem/" abdü'l-hakem /a , 48 takib, 53 âb-ı siyâh, 959 a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/abdu-l-hakim/" abdü'l-hakim /a , 48 reşid, 53 Abâdile, 41 a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/abdu-l-halik/" abdü'l-hâlık /a , 48 abdü'r-rezzâk, 54 Abbâsi rejimi, 19 a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/abdu-l-hamid/" abdü'l-hamid /a , 48 abdü's-sabür, 54 abd, 41 a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/abdu-l-hasib/" abdü'l-hasib /a , 49 a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/abdu-s-samed/" abdü's-samed /a , 54 a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/abdal/" abdâl /a makamı, 1286 a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/abdu-l-macid/" abdü'l-mâcid /a , 49 abdü 's-selâm, 54 abdâl, 42, 43, 44,74, 155, 202, abdü'l-mâni', 49

, 249, 454, 573, 574,1198 a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/abdu-l-mecid/" abdü'l-mecid /a , 49

abdâl yedi kişi, 44 a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/abdu-l-melik/" abdü'l-melik /a , 49 abdü'z-zâhir, 56 Ahdâldan biri, 546 a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/abdu-l-metin/" abdü'l-metin /a , 49 Abdüddâr, 47 abdâl-ı seb'a, 42 abdü'l-mu'id, 50 Abdülalim, 218 abdâlın hâlleri, 249 abdü'l-mu'izz, 50 Abdülaziz, 25, 41, 45, 394, 575 abdâlın husüsiyetleri, 1243 abdü'l-mu'ahhir, 49 Abdülbâki, 55 abdallar, 42 abdü'l-muğis, 50 Abdülbasir, 43, 44, 46 abdâlların kırk, 44, 1243 a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/abdu-l-mugni/" abdü'l-muğni /a , 50 AbdülCâmi, 573 a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/abd-i-maliku-l-mulk/" abd-i mâlikü'l-mülk /a , 41 a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/abdu-l-muhsi/" abdü'l-muhsi /a , 50 Abdülhalim. 42, 44, 48 abd-i resül, 1194 a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/abdu-l-muhyi/" abdü'l-muhyi /a , 50 Abdülhay, 42,218 abd-i zü'l-celâli ve'l-ikrâm, 41 abdü'l-mukaddim, 50 Abdülhayy, 42, 44, 49 Abdullah Mübârek, 232, 363, abdü'l-mukit, 50 Abdülkadir, 42, 44, 218, 516 620, 880, 1283 abdü'l-muksit, 50 Abdülkadir Geylâni, 15, 16, 23, Abdullah Ömer, 250 abdü'l-muktedir, 51 27, 38, 544, 545, 560, 672, Abdullah el-Cezzâri, 16 abdü'l-musavvir, 51 949,1183 Abdurrabb, 217, 571 a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/abdu-l-mu-min/" abdü'l-mü'min /a , 51 Abdülkavi, 49 Abdurrahman Bedevi, 16,27,34 abdü'l-mübdi, 51 Abdülkerim İbrahim el-Cli, abdü'd-dâr ve'n-nâfi', 47 a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/abdu-l-mucib/" abdü'l-mücib /a , 51 15

abdü'l-'adi, 45 abdü'l-müheymin, 51 Abdülmelik, 217, 571 abdü'l-'afüvv, 45 abdü'l-mümit, 51 Abdülmelik labib, 176, 315, abdü'Hazim, 45 abdü'l-müntakim, 52 832

abdü'l-ahad, 45 abdü'l-müte'âli, 52 Abdülmetin, 49 abdü'l-âhir, 45 abdü'l-mütekebbir, 52 Abdülmün'im, 41 abdü'l-bâ'is, 45 abdü'l-müzill, 52 Abdülmürid, 42, 218 abdü'l-vâcid, 54 Abdülvedüd, 42, 44, 55 abdü'l-bâri, 46 abdü'l-vâhid, 55 Abdünnâfi, 47 abdü'l-bâsıt, 46 abdü'l-vâli, 55 Abdürrezzâk, 41, 54 abdü'l-bâtın, 46 abdü'l-vâris, 55 Abdüssemi, 43, 44, 46 abdü'l-bedi', 46 abdü'l-vâsi', 55 Abdüşşekür, 43, 44, 54 abdü'l-berr, 46 abdü'l-vehhâb, 56 abes, 56

abdü'l-câmi', 47 abdü'l-vekil, 56 âbid, 56, 57,58, 122, 645, 899, abdü'l-cebbâr, 47 abdü'l-veli, 56 1131, 1278 abdü'l-celil, 47 abdü'n-nür, 52 Abuhamet, 16 (Buk: Gazali) 1296 indeks

acele, 58 Ahadiyyet-i Zât, 64, 68, 658, ahyâr, 77

acz, 58 941, 1026, 1276 ahyârdan, 44

açgözlülük, 58, 73, 323, 391, 413, Ahassın hayası, 353 akd, 77

, 998, 1043, 1044, 1194, Ahassu'l-havas, 53, 61 akdâr, 206

, 1284, 1287 Ahbâb, 68 akfâl-i kulüb, 78

açlık, 44, 181, 182, 344, 356, 671, Ahilik hareketi, 27 akıl, 70 (Bak: al

, 943, 957, 1004, 1243 ahillâ,68, 315 akıl ikidir, 87

Âd kavmi, 185, 506 âhir zamanda yeleceği akıl zayıflığı, 60

âdâb, 16, 26, 58, 195, 226, 434, va'dedilen, 1208 (Bak: akıllılık, 226

, 942, 944, 1013, 1259, Mehdi) âkil, 78

, 1268 âhiret, 69 Akkâ, 16

âdâb fi'n-nâs, 192, 193 âhiret işinde mütevekkil, 57, akkâl lengeli, 84

âdâb-ı fakir, 221 121, 487, 1290 akl, 78, 79, 80, 81, 82, 83, 84, 85, âdâb-ı fakir fifakrih, 193 âhiret kazançları, 53 86, 87, 88, 89, 90, 96, 173, âdâb-ı fukarâ', 192 ahlâk, 6, 26, 49,69, 70, 71, 72, 324, 442, 525, 592, 768, 842, âdâb-ı hizmet, 194 73, 74, 76, 99, 234, 240, 316, 1002, 1132, 1276

âdâb-ı zikr, 788 371, 372,391, 398, 447, 462, Akl-ı Âşir, 89

adalet ehli, 59 489, 603, 611, 670, 679, 711, — Akl-ı Evvel, 81, 82, 89, 90, 91, adalet kuvvetleri, 72 728, 732, 738, 751, 759, 786, 95, 124, 189, 477. 585, 658, adalet, 72, 240 821, 822, 831, 849, 860, 880, 662, 826, 837, 839, 840, 1139, 907, 910, 920, 921, 926, 929, 1258

adalet yolu, 59, 1067

, 939, 953, 954, 963, 978, akl-ı fa'al, 92

adaleti ikame, 51

, 1006, 1012, 1013, 1017, akl-ı fıtrat, 78

adaletin alâmeti, 59

, 1043, 1057, 1147, 1243, akl-ı hüccet, 78

adâvet, 1181, 1193

Ke 1901051004139) 1250, 1280, 1281, 1292 aklın alâmeti, 78

, 246, 662, 668, 777, 784, Alka mahmüde, 71 Rana YAŞLARA, ' : ' ' : ahlâk-ı redie (düşük ahlâklar , aktâb, 92, 202, 281, 455, 570, 1024, 1139, 1220, 1221 229 571, 574, 865

öden 59 Ahlâkın dört esası, 59,72, 75, akviyâ' ve akyâs, 92 ademin ukaddemlelelviteğa, 374,375, 413,414, 954 alâ'ik, 92

Aş Ahlâkta edeb, 201 Alaca Minare Tekkesi, 17 âdil sultan, 55 ahmaklık, 60 alak, 92

Ke Ahmed Âsım el-Antâki, 18 alâmât-ı evliyâullah, 1194 adl-i siyâset, 60 Ahmed Hanbel, 26,33, 1283, alâmât-ı hubb, 382

adı fi's-siyâse, 60 1291 alâmât-ı ihlâs, 414

adi ve'l-hakku'l-mahlük bih, 60 Ahmedb. Muhammed alâmât-ı tevâzu', 1067 âfaki sevr, 1124 Kudâme el-Makdisi, 21 alâmet-i akl, 78

âfâtcı kulüb, 60 Ahmed Seyyid Hadraveyh, alâmet-i 'ulemâ-yı-âhiret, 98 âfiyet, 60 340 alâmet-i havf minallâh, 335 âfiyet üç kısımdır, 60 Ahmed Cazâli, 10, 17, 34 alâmet-i hayâ minallah, 351 Afrika, 20, 292, 377, 378 Ahmed Ziyaüddin alâmet-i hubb, 383

afv, 61 Gümüşhânevi, 17 (Bak: alâmet-i hubbillah, 382 ağniyâ'-yı fukarâ , 221 Gümüşhânevi) alâmet-i hüsn-i hulk, 398 Ahad (tek), 61, 102 ahrâriyye, 737 alâmet-i hüsn-i zan billâh, 335 ahadiyyet, 61 ahvâl li"l-kalb, 324 alâmet-i ibtilâ', 410

ahadiyyet hazreti, 108 ahvâl, 77, 303, 306, 307, 311, alâmet-i ma'rifet-i âhiret, 188 ahadiyyet mertebesi, 63, 67, 477 324, 430, 438, 443, 541, 607, alâmet-i ma'rifet-i dünvâ, 188 1117, 1155 610, 854, 885, 1172, 1254, alâmet-i mehabbet, 631 ahadiyyet sıfatı, 63, 65 1278, 1292 alâmet-i mürid, 713

ahadiyvet-i cem', 68 ahvâlde (hâllerde) edeb, 201 alâmet-i nâsıh lillah, 741 ahadiyyet-i ilâhiyye, 68 ahvâl-i kalb, 326 alâmet-i nush-i nâs, 741 Ahadiyvet-i Ülâ, 55 alıvâl-i şevtâniyye, 535 alâmet-i sabr, 852

indeks 1297 alâmet-i sıdk, 335, 900 Allah'ın velâyetiyle, 56 arşa istivâ, 123, 794 alâmet-i sı dk-ı recâ, 335 Allah ismi, 105, 107, 369 arş-ı azim, 124, 126, 588 alâmet-i sü-i huluk, 69 Allahümme ente maksüdi ve Arş-ı Hayât, 124, 126 alâmet-i şâkir, 981 rızâke matlübi, 1270, 1271 Arş-ı Kerim, 124, 126 alâmet-i ülfet, 1138 altı kişi, 265 Arş-ı Mecid, 96, 124, 1193 alâmet-i üns, 1139 amâ (bulut), 108, 355, 1237 arş-ı rahmâni, 126 alâmet-i veli, 1194 a'mâl, 110 Arş-ı Rahmâniyyet, 124 alaycılık, 60, 75, 414, 955, 1044 a'mal fi'd-derecât, 110 ases, 127

alçakgönüllü, 1177 a'mâl-i bâtın, 110 asfiyânın süsü, 228 alçaltma, 52 a'mâl-i birr, 110 Ashab-ı bekâyâ (ağlayanlar), aldanış, 349 a'mâl-i kulüb, 110 nı

aldatma, 60 a'mal-i zâhir, 110 Ashâb-ı câh-i dünvâ, 813 ale'r-rabveti'l-hamrâ, 1025 amed-i ma'nevi, 110 Ashâb-ı dıhka (gülenlerel, 111 âlem, 93 amel, 44, 110, 111 Ashâb-ı Kehf, 120, 835 âlemân, 93 amel-i mürid, 713 ashâb-ı kürsi, 127 âlemevn, 93 amid, 112 ashâb-ı mâlihülvâ, 127 âlem-i âhar, 95 Âmir Abd-i Kays, 565 ashab-ı reyhân, 111 âlem-i akl, 96 Amir Abdullah, 244, 250, 490 ashâb-ı riyâ, 813 âlem-i ceberüt, 95, 98, 157 âmir bi'l-ma'rüf ve nâhi ani'l- ashâb-ı sâdâti'l-mu'azzamün, âlem-i emr, 96 münker, 98 127

âlem-i ervâh, 95 âmme, 392 Ashâb-ı Suffe, 1286 (Bak: ehl-i âlem-i gayb ve meleküt, 93 Amr Osman Mekki, 18, 379, Suffe, Suffe) âlem-i gayb, 96 680, 1009, 1231 ashâb-ı sündüs, 111 âlem-i halk, 97 an zâtik, 243 ashab-ı sürür, 111 âlem-i hissi, 97 an zevâtinâ, 1220 ashâb-ı yemin, 191, 223, 852, âlem-i imkân, 95 ân, 112 1204

âlem-i kuds ve hayât, 95 anâsır-ı insân, 468 âsi fisyân eden), 53, 98, 127, 157 âlem-i meâni, 534 ân-ı dâim, 112, 1244 asl-fer', 128, 264 âlem-i meleküt,, 96 ani'l-esbâb ve tecerrüd ani'l- asr-ıirşâd, 128 âlem-i misâl, 97 ezvâc, 223 aşere şuyüh, 78 âlem-i mülk ve şehâdet, 93, 97, ankâ', 112 aşıklık nedir?, 133 706 ankâ'-yı muğrib, 113 Aşk Mektebi, 17 âlem-i mülk, 97, 706 a'râf, 113 aşk, 68, 129, 130, 133, 399