Ömer Halvetî (Öl. Herat, 800/1398)
Türk dünyasında yaygın olan tarikatlar içinde en çok kol ve şubeye sahip olan Halvetiliğin doğuş yeri de İran-Afganistan bölgesidir.
Halvet hayatına önem verdiği için bu lakabı alan kurucu pir, amcası ve mürşidi Ali Muhammed'in ve·
fa tından sonra onun yerine geçmiştir.
Tarikatta, ikinci pir olarak tanınan Seyyid Yahya Şirvani ile (Öl. Bakü, 868/1464) Virdü's-settar adlı zikir ve dua kitabı çok tutun muştur.
Şirvani'nin en meşhur Müridi Aydınlı Dede Ömer'dir. (OL Tebriz, 892/1487). DiğԮr mürid ve halifesi Erzincanlı Muhammed Bahauddin ile tarikat Osmanlı dünyasına gelmiştir (Öl. Erzincan, 879/ 1474). Halvetiye'nin İstanbul'daki ilk büyük temsilcisi ise şair Cemal-i Halveli'dir (OL Şam, 899/1494). Kol ve şubelerinin çokluğu ve yaygınlığı zamanla esas tarikatın adını unutturmuştur. Tarikat önce Cemaliye, Şemsiye, Rüşeniye, Ahmediye adıyla dört kala, bunlar da tali kol ve şubelere aynlmışlardır. Mesela bugün bağlılan olan Uşşakiye, Cerrahiye gibi tarikatlar Ahmediye'ye bağlı kollardır. Ahmediye'nin Ramazaniye kolunun bir şubesi olan Cerrahiye hakkında -yaşayan tarikatlardan biri olduğu içinbiraz bilgi vermek faydalı olacaktır.