Hadis-i Şerif
Ebû Saîd el-Hudrî radıyallâhu anh’ den rivayet edildiğine göre
Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem ashâbının gerilerde saf
tutmaya çalıştığını gördü; bunun üzerine onlara:
“Öne doğru gelin ve bana uyun! Sizden sonrakiler de size
uysunlar. Bir topluluk devamlı surette gerilerse, Allah onları geri
bırakır” buyurdu.
Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem ashâbının gerilerde saf
tutmaya çalıştığını gördü; bunun üzerine onlara:
“Öne doğru gelin ve bana uyun! Sizden sonrakiler de size
uysunlar. Bir topluluk devamlı surette gerilerse, Allah onları geri
bırakır” buyurdu.
Müslim, Salât 130. Ayrıca bk. Ebû Dâvûd, Salât 97; Nesâî, İmamet
Râvi
17; İbni Mâce, İkâmet 45.
Açıklama
Peygamber Efendimiz’in ashâb-ı kirâmı öne doğru davet etmesi ya
namaz kılınacağı sırada olmuş veya bir sohbet esnasında meydana
gelmiştir. Eğer bu davet namaz kılınacağı sırada olmuşsa, ashâb-ı
kirâm, kendilerinden daha üstün gördükleri fazilet sahibi kişilerin öne
geçmesi için yavaş hareket etmiş olabilir. O takdirde Efendimiz, daha
önceki hadislerde açıklandığı gibi, ashâbını kendine yakın bir yerde
saf bağlamaya, kendi hareketlerini yakından görüp aynını yapmaya
davet etmiş ve böylece herkesin bir ön safta bulunan kimselerin
hareketlerini takip etmesini istemiştir.
Resûlullah Efendimiz ashâbını bir sohbet sırasında öne doğru
gelmeye davet etmişse, bunun anlamı, onları, kendisinden duyup
öğrenecekleri ilmi iyice anlamaya ve öğrendiklerini kendilerinden
sonra gelecek nesle öğretmeye teşvik etmektir. Zira bir toplumun ileri
gitmesi, önceki neslin sonrakilere iyi örnek olmasına ve onlara iyi
şeyler bırakmasına bağlıdır. Bu da sonradan gelenlerin önde
gidenleri kendilerine örnek almasıyla, hem ilimde hem de ahlâk ve
fazilette ileri gitmeyi istemesiyle mümkün olabilir.
Hadisimizdeki “Bir topluluk devamlı surette gerilerse, Allah onları
geri bırakır” ifadesini hem genel hem de özel olarak değerlendirmek
mümkündür. Bunun genel olarak mânası, şayet nesiller ilim ve fazilet
kazanma hususunda ileri gitmeye gayret etmezlerse, Allah Teâlâ da
onları rahmetinden ve lutfundan mahrum eder; her bakımdan geri
bırakır; ne dünyayı elde edebilirler ne de âhireti kazanabilirler,
demektir. Özel olarak ise namazda ön saflara gitmeyip arkada
kalanlar tehdit edilmektedir. Şayet bir cemaat ön saflara koşmaz, ilk
saftan itibaren safları doldurmaz, gerilerde kalmak isterse, Allah
Teâlâ da onları büyük sevaplardan mahrum bırakır, demektir.
namaz kılınacağı sırada olmuş veya bir sohbet esnasında meydana
gelmiştir. Eğer bu davet namaz kılınacağı sırada olmuşsa, ashâb-ı
kirâm, kendilerinden daha üstün gördükleri fazilet sahibi kişilerin öne
geçmesi için yavaş hareket etmiş olabilir. O takdirde Efendimiz, daha
önceki hadislerde açıklandığı gibi, ashâbını kendine yakın bir yerde
saf bağlamaya, kendi hareketlerini yakından görüp aynını yapmaya
davet etmiş ve böylece herkesin bir ön safta bulunan kimselerin
hareketlerini takip etmesini istemiştir.
Resûlullah Efendimiz ashâbını bir sohbet sırasında öne doğru
gelmeye davet etmişse, bunun anlamı, onları, kendisinden duyup
öğrenecekleri ilmi iyice anlamaya ve öğrendiklerini kendilerinden
sonra gelecek nesle öğretmeye teşvik etmektir. Zira bir toplumun ileri
gitmesi, önceki neslin sonrakilere iyi örnek olmasına ve onlara iyi
şeyler bırakmasına bağlıdır. Bu da sonradan gelenlerin önde
gidenleri kendilerine örnek almasıyla, hem ilimde hem de ahlâk ve
fazilette ileri gitmeyi istemesiyle mümkün olabilir.
Hadisimizdeki “Bir topluluk devamlı surette gerilerse, Allah onları
geri bırakır” ifadesini hem genel hem de özel olarak değerlendirmek
mümkündür. Bunun genel olarak mânası, şayet nesiller ilim ve fazilet
kazanma hususunda ileri gitmeye gayret etmezlerse, Allah Teâlâ da
onları rahmetinden ve lutfundan mahrum eder; her bakımdan geri
bırakır; ne dünyayı elde edebilirler ne de âhireti kazanabilirler,
demektir. Özel olarak ise namazda ön saflara gitmeyip arkada
kalanlar tehdit edilmektedir. Şayet bir cemaat ön saflara koşmaz, ilk
saftan itibaren safları doldurmaz, gerilerde kalmak isterse, Allah
Teâlâ da onları büyük sevaplardan mahrum bırakır, demektir.
Hadisten Öğrendiklerimiz
- 1Ön safta bulunan cemaat imamdan fazla geride bulunmamalı,
onlar imamın hareketlerini, arka safta bulunanlar da öndekilerin
hareketlerini takip etmelidir. - 2Her nesil kendinden öncekilerden ilim ve fazilet bakımından
daha ileri gitmeye çalışmalıdır. İleri gidip yükselme konusunda
Allah’ın yardımını kazanmanın yolu budur.