Her kim Hakkı bilirse, her bir şeyde O’nu müşahede eder. Her kim Hakta fani olursa, her bir şeyden gaip olur. Her kim Hakka muhabbet ederse, O’nun üzerine hiçbir şeyi ihtiyar etmez (yegâne tercihi O olur).
Nazmen Tercümesi
Eden hakkıyla hâsıl Hakk’a nisbet
Onu eyler bütün eşyada rü’yet
Olur fani Hudâ’da her kim dâim
Vücûd emrinde görmez vech-i kâim
Eden bir kimse hâsıl hubb-u Gajfâr
Ona karşı sivâyı etmez îsâr
İzah
İrfan ehli; sülûk makamlarından marifet makamında tahakkuk ettiği zamanda, kendilerine mevcudânn hakikatinde aşikâr ancak Cenâb-ı Hak görüleceği için âlemde artık bunlar hiçbir şeyden ürkmeyip her mevcut ile ünsiyet kurar (barışık olurlar).
Fenâ makamında bulunan sâlikler de her bir şeyden, hatta kendi nefs ve hislerinden bile gaip olarak varlık dairesinde Cenâb-ı Hak’tan gayri hiçbir mevcut için bir varlık görmeyeceklerinden onlar için de ne kâinata itimat ne de eşyaya istinat m mümkün olur. Fakat marifet makamında olan söz konusu ârifler, bu makamdan terakki ederek “Beka” tahtgâhında hükümfermâ olacaklarından onlar ancak Hakk’ı Hak ve halkı halk görerek H ak ile halktan ve halk ile Hak’tan perdeli bulunmaz, belki Hak nurunu bilcümle eşyâda aşikâr görmekle beraber nefs ve hislerinden de gaip olmazlar.
Muhabbet makamındaki âşıklar ise; hakiki mahbûb (sevgili) olan Cenâb-ı Hak üzerine istek ve arzulardan hiçbir şeyi tercih etmeyerek daima İlâhi rıza bezminde cennet şarabı ile kendinden geçmiş “Innallâhe maana!” olacaklarından ilâhi iradenin haricinde hareketlere cesaret edemezler.
İşte bu zikredilenler şu beyan olunan makamlara alâmeder olmakla, iddiada bulunanların hâlleri onunla imtihan terazisinde ölçülüp tahkik edilmiştir. Ve iddiacılar, zikredilen makamların hakiki sahiplerinden ayrılmıştır.