
Kullarm sal ili amele isteklerinin azlığım Cenâb-ı Hak bildiği için onlar üzerine ibadeti vacip kıldı. Ve binaenaleyh, onları îcâb zincirleri ile ibadete sevk eyledi.
Nazmen Tercümesi
Bildiği için kdlet-i meylin ibâdın tâata
Kıldı vâcib onlara Mevlâ vücûd-u tâatı
Kayd-ı îcâb ile sevk-i tâat etti sevdi hem
Sevk olunmuş Cennet’e zincir ile bir ümmeti
İzah
Rabbin azimüşşan hazretleri bir kavmin hâlinde şaşılacak muamele gösterir. Öyle ki, onlar cennet bahçesine zincir ve prangalar ile ulaştırılırlar.
Cihanı Yaratan ki: ne âbidlerin ibadetinden bir menfaati vardır, ne de günahkârların günahından bir zarar görür. Binaenaleyh; emretmemiş olsa dahi, yine tapılmaya layık bulunduğu hâlde Cenâb-ı Hakk’ın ibadeti kullara vacip kılmasında ve onları îcâb zincirleri ile kulluk yönüne sevk etmesindeki hikmet, zayıf yaratılmış olan insanın nefsinde tembelliğin sabit kılınmış bulunmasından dolayı onda rabbani hakları isteyerek yerine getirmeye ve ilâhi rızayı kazanmak için kulluk etmeye meylin az olduğunu ezelden bilmesidir. Bu sebepten mükellef kullara ibadederi vacip kılması ve emirlerine muhalefetin şiddetli azaba sebep olacağı fermanıyla Hak Teâla onları korkutup tehdit ederek kulluk yollarına îcâb zincirleri ile sevk etmiştir. Böylelikle Cenâb-ı Mevlâ, adeta müşfik bir babanın evladına ettiği hayırhah muameleyi icra eylemiştir. Zira şefkatli bir baba, kılına bile zarar gelmesini istemediği yavrusunu tabii arzusu ardından koştuğu için dövüp korkutur. Dahası ilerde olgun ve mesut biri olsun diye onun talim ve terbiyesi yolunda bir takım meşakkatli işler teklif ederek eğlence peşindeki o çocuğu verdiği emre zoraki itaate mecbur eder. Halbuki; amaç o eğlence peşindeki çocuğa eziyet etmek değil, belki sonunda elde edebileceği istikbale dair menfaatlerinin şimdiden sebeplerini hazırlamakür.
Allah Teâla da dünyayı seven kullarını, helâk sebebi olan nefsâni arzuları ardında dolaşmaktan menedip korkutmak suretiyle ebedî saadederini temin için zahmet verici ibadetler ile teklif ederek onları îcâb zinciri ile faydasını ilerde anlayacakları ilâhi tâatına sevk ve mecbur etmiştir.
