Allah’ın uyumadığı, uyku ve eksikliğin O’na yakışmadığı; kulların amellerinin O’na arz edildiği bildirilir. Rivayet Allah’ın hayat ve kayyûmiyet sıfatını anlamaya açılır.
Rivayet Allah’ın hayatını ve kâinatı ayakta tutuşunu, yaratılmışlara özgü uyku ve yorgunluktan tenzih ederek anlatır. Buradaki dilin amacı bir biçim tasarlatmak değil; ilâhî ilim, kudret ve idarenin kesintisizliğini kavratmaktır.
Bu okuma, yerel Keşkül hadis arşivindeki kayıt esas alınarak hazırlanmıştır. Rivayetin anlamı açıklanır; okur dış bir kaynağa gönderilmez ve tercüme metni aynen çoğaltılmaz.
Hadisin açtığı anlam
Allah’ın hayatı yaratılmışların hayatına benzemez.
Kâinatın idaresinde yorgunluk, uyku veya gaflet düşünülemez.
Gayba ilişkin ifadeler yaratılmışlara benzetmeden okunur.
Üç anahtar kelime
Hay
Hayatı kendinden, ebedî ve eksiksiz olan.
Kayyûm
Varlığı kendinden olup her şeyi ayakta tutan.
Tenzih
Allah’ı yaratılmışlara özgü eksikliklerden uzak bilmek.
Aynı manaya açılan ayetler
Okumadan harekete
Kaygı anında kâinatın sahipsiz olmadığını hatırla.
Hay ve Kayyûm isimleriyle kısa bir dua kur.
Allah hakkındaki tasavvurunu benzetmelerden arındır.