ADIM 01 / 08
Hazırlan ve yönel
Abdestini kontrol et, kıbleye dön, kılacağın namazı bilerek niyet et.
Niyet için ezberlenmesi zorunlu özel bir Arapça cümle yoktur.
NAMAZ · SALÂT · GÜNLÜK KULLUKGünün içinde
صلاةGünün içinde
beş defa
yeniden yönel.
İlk defa namaz kılacak kişiye hareketleri sade biçimde gösteren; düzen kurana vakitleri ve okumaları bağlayan; ileri düzeyde çalışana delil, mezhep ve klasik kaynak yolunu açan müstakil bir namaz merkezi.
ÖZGÜN GÖRSELLİ ANLATIMKadın ve erkek için
Kadın ve erkek için
ayrı hareket rehberi.
Tekbir, kıyam, rükû, secde ve oturuş; yüzleri belirsiz, tesettürü açık ve hareketi anlaşılır on özgün görselle anlatılıyor.
Görselli kılınışı hemen aç ↓Bilgi seviyeni değil,
bugünkü ihtiyacını seç.
Yollar birbirini dışlamaz. İlk namaz rehberinden başlayıp aynı sayfada fıkhın ileri meselelerine kadar ilerleyebilirsin.
01 · YENİ BAŞLIYORUM
Bugün ilk namazımı kılacağım
Altı hazırlık şartını kontrol et; iki rek‘atlık akışı hareket hareket izle; gerekli okumaları sırayla öğren.
Adım adım başla ↓02 · DÜZEN KURUYORUMBeş vakti hayatıma yerleştireceğim
Vakitlerin işaretlerini, farz ve sünnet rek‘atlarını, ezan-kamet ve namaz sonrası zikri tek düzende gör.
Günlük düzeni aç ↓03 · MESELE ÇALIŞIYORUMDelil ve mezhep ayrıntısına ineceğim
Şart, rükün, vâcip, sünnet, sehiv, sefer, hastalık ve karşılaştırmalı fıkıh dosyalarına ilerle.
İleri okumaya geç ↓Hazırlık, namazın
dışında başlar.
Fıkıh dilinde namazın dışındaki farzlara “şart”, içindeki temel unsurlara “rükün” denir. Aşağıdaki altı başlık namaza giriş kapısıdır.
01Abdest · gusül · teyemmüm
Hadesten tahâret
Namaza engel hükmî kirlilikten usulüne uygun biçimde temizlenmek. Suya erişim veya kullanma imkânı yoksa teyemmüm hükümleri devreye girer.
Ayrıntıyı aç ↗02Beden · elbise · yerNecâsetten tahâret
Bedenin, namaz elbisesinin ve namaz kılınan yerin namaza engel necasetten arındırılması.
Ayrıntıyı aç ↗03Örtünme sınırıSetr-i avret
Namazda örtülmesi gereken yerleri uygun ve temiz bir giysiyle örtmek. Ayrıntılar mezheplere göre ayrıca ele alınır.
Ayrıntıyı aç ↗04Kâbe yönüne dönmekİstikbâl-i kıble
Gücü yeten kişinin kıbleye yönelmesi. Yolculuk, hastalık ve yönü belirleyememe gibi özel durumların ruhsatları vardır.
Ayrıntıyı aç ↗05Namazı kendi zamanında kılmakVakit
Her farz namazın belirlenmiş vakti vardır. Yerel astronomik işaretleri güvenilir bir namaz takvimiyle birlikte izleyin.
Ayrıntıyı aç ↗06Kalbin hangi namaza yöneldiğini bilmesiNiyet
Niyetin yeri kalptir. Dil ile söylemek niyetin kendisi değil, onu toparlamaya yardımcı bir davranıştır.
Ayrıntıyı aç ↗Önce iki rek‘atın
iskeletini öğren.
Bu anlatım ortak rükünleri ve Türkiye’de yaygın Hanefî öğretimini merkeze alır. El bağlama veya işaret parmağı gibi sünnet ayrıntılarındaki farklı uygulamalar namazı ayrı bir ibadete dönüştürmez.
Ta‘dîl-i erkân
Rükû, doğrulma, secde ve oturuşta bedenin yerleşmesi; hareketlerin yalnız şekil değil, sükûnet taşımasıdır.
Önce zorunlu çekirdek
Fâtiha, kısa sûre ve temel tesbihleri küçük parçalar hâlinde öğren. Okunuş kadar anlamı da takip et.
Namazı bırakma
Yeni öğrenirken her tereddüdü namazın bozulduğu sanma. Hatanın türünü sonradan güvenilir kaynaktan öğren.
Beş vakit,
tek yöneliş.
Farz rek‘atların toplamı günde on yedidir. Sünnet ve vitir dizilimi aşağıda Türkiye’de yaygın Hanefî öğretimiyle gösterilir; diğer mezheplerin ayrıntıları ayrıca işaretlenir.
Sabah
2farz rek‘atFecr-i sâdıkla başlar, güneş doğunca biter.
2 sünnet · 2 farz
Güneş doğarken namaz kılınmaz; bulunduğunuz yerin güvenilir takvimini esas alın.
Sabah
2farz rek‘at2 sünnet · 2 farz
Öğle
4farz rek‘at4 ilk sünnet · 4 farz · 2 son sünnet
İkindi
4farz rek‘at4 sünnet · 4 farz
Akşam
3farz rek‘at3 farz · 2 sünnet
Yatsı
4farz rek‘at4 sünnet · 4 farz · 2 sünnet · 3 vitir
Ezberle ama
anlamı kaybetme.
Namazın dili yalnız ses değildir. Hamd, tesbih, şehadet, salavat ve dua; beden hareketleriyle birlikte bir anlam örgüsü kurar.
Sübhâneke
سُبْحَانَكَ اللّٰهُمَّ وَبِحَمْدِكَ وَتَبَارَكَ اسْمُكَ وَتَعَالَى جَدُّكَ وَلَا إِلٰهَ غَيْرُكَ
Sübhâneke’llāhümme ve bi-hamdik. Ve tebâreke’smük ve teâlâ ceddük. Ve lâ ilâhe gayrük.
Allah’ım! Seni eksiklikten uzak tutar, sana hamd ederim. Adın bereketli, şanın yücedir; senden başka ilâh yoktur.
Namaz yalnız
hareketlerin toplamı değil.
“Müminler gerçekten kurtuluşa ermiştir; onlar namazlarında huşû içindedirler.”Mü’minûn 23/1–2
Huşû zorla üretilen bir duygu değildir.
Ne söylediğini bilmek, acele etmemek, bakışı ve bedeni toparlamak, namaz öncesi kısa bir sükûnet kurmak dikkati besler. Zihnin dağılması namazı terk sebebi değil; her defasında yeniden yönelme çağrısıdır.
- Vakit girmeden birkaç dakika önce hazırlan.
- Okuduğun bir cümlenin anlamını seç.
- Rükû ve secdede bedenin yerleşmesini bekle.
- Selâmdan sonra namazın gün içindeki davranışına ne kattığını düşün.
Geçmişi sayıya boğmadan,
bugünden bir düzen kur.
Gün sayısını siz belirlersiniz. Araç beş vakit ve tercihe göre Hanefî vitir hesabını çıkarır; günlük hedefinize göre tahminî tamamlama süresini gösterir.
Hesaplayıcıyı müstakil sayfada aç ↗
Şart değişir;
kulluk yolu kapanmaz.
Yolculuk, hastalık, unutma veya cemaat düzeni aynı hükme indirgenmez. Önce durumun adını doğru koyun, sonra ilgili ruhsat ve sorumluluğu okuyun.
Cemaat ve imam
İmama uyan kişi hareketlerde imamın önüne geçmez. Farklı mezhepten imamın arkasında kılınan namaz sahihtir; cemaat imamın abdestini denetlemekle yükümlü değildir.
Cuma ve bayram
Cuma namazı hutbe ve cemaat şartlarıyla ayrı bir ibadettir. Bayram namazlarının hüküm ve kılınış ayrıntıları mezheplere göre farklılaşır.
Yolculuk
Yolculukta dört rek‘atlı farzların kısaltılması ve bazı şartlarda namazların birleştirilmesi mezheplerin ayrıntılı hükümlerindendir. Mesafe, süre ve niyet birlikte değerlendirilir.
Hastalık ve engellilik
Ayakta duramayan oturarak; buna da gücü yetmeyen uygun biçimde işaretle kılar. Temizlik, kıble ve hareket hükümleri gerçek imkân ölçüsünde uygulanır.
Kaçırılan namaz
Uyku veya unutma sebebiyle kaçırılan namaz hatırlanınca kılınır. Kasten terk ve uzun süreli borçlarda mezhep hükümleri ile kişisel şartlar için ehil bir müftüye danışılmalıdır.
Sehiv ve şüphe
Namaz içindeki unutma, fazla veya eksik hareket ve rek‘at şüphesi secde-i sehiv hükümlerini gündeme getirir. Uygulama mezheplere göre ayrıntılanır.
Ayrılığı gör;
ortak zemini unutma.
İleri okuma, farklı uygulamaları “doğru-yanlış” listesine çevirmek değildir. Önce ittifak edilen çekirdeği, sonra rivayet ve usûlden doğan ayrıntıyı okur.
Abdestin farzları
Mâide 5/6’daki yüzü ve kolları yıkama, başı mesh etme ve ayakları yıkama dört mezhebin ortak zeminidir.
Niyet, tertip, muvâlât, delk, ağız-burun ve başın mesh miktarında mezheplerin ilave farz değerlendirmeleri vardır.
İkindi vaktinin başlangıcı
İkindi güneş batıncaya kadar kendi vakti içinde kılınır.
Gölgenin bir misli veya iki misli oluşunu esas alan yorum, ilgili hadislerin telif ve tercihinden doğar.
Vitir namazı
Vitir Hz. Peygamber’in uygulamasıyla sabit, gece ibadetinin güçlü bir parçasıdır.
Hanefîler vâcip; Mâlikî, Şâfiî ve Hanbelîler sünnet kabul eder. Rek‘at ve kunut ayrıntıları da farklılaşır.
Cem ve kasr
Yolculukta dinin kolaylaştırıcı hükümleri bulunduğunda ittifak vardır.
Kısaltmanın hükmü, yolculuk ölçüsü, ikamet süresi ve namazları gerçek anlamda cem etmenin şartları mezheplere göre değişir.
İmamın arkasında kıraat
Cemaat imamı takip eder ve ortak namaz düzenini korur.
Açıktan veya gizli kıraatte Fâtiha okumanın hükmü, ilgili âyet ve hadislerin birlikte yorumlanmasına göre ayrıntılanır.
Namazın şekil ayrıntıları
Kıyam, kıraat, rükû, secde ve oturuş bütün mezheplerde namazın ortak beden dilini kurar.
El bağlama, besmele ve âminin sesli oluşu, işaret parmağı, kunutun yeri gibi sünnet ayrıntıları farklı rivayet ve tercihlerle açıklanır.
Âyetten uygulamaya,
uygulamadan mânâya.
Temel anlatı Diyanet Namaz İlmihali ve Din İşleri Yüksek Kurulu kayıtlarıyla kontrol edildi; Keşkül içindeki âyet, hadis, mezhep ve klasik eser sayfalarına bağlandı.
KUR’AN
Namazı beni anmak için kıl
Tâhâ 20/14Namazın merkezindeki zikir ve kulluk.
Keşkül’de aç ↗KUR’ANNamaz müminlere vakitli olarak farzdır
Nisâ 4/103Vakit şartının ana dayanağı.
Keşkül’de aç ↗KUR’ANNamaz kötülükten alıkoyar
Ankebût 29/45İbadetin ahlâkî meyvesi.
Keşkül’de aç ↗KUR’ANNamazlarında huşû içindedirler
Mü’minûn 23/1–2Hareketin kalp ve dikkat boyutu.
Keşkül’de aç ↗HADİSNamazı nasıl gördüyseniz öyle kılın
Buhârî, Ezân 18Kılınış ayrıntılarının sünnetle açıklanması.
Keşkül’de aç ↗HADİSBeş vakit ve arınma benzetmesi
Buhârî, Mevâkît 6; Müslim, Mesâcid 283Namazın günlük arınma ritmi.
Keşkül’de aç ↗KLASİKİhyâ: Namazın zâhir ve bâtın şartları
İhyâü Ulûmi’d-Dîn · Rub‘u’l-ibâdâtFıkıh, edep ve huşû birlikte okunur.
Keşkül’de aç ↗MEZHEPLEROrtak hükümler ve yöntem farkları
Keşkül Mezhepler Merkeziİhtilâfı puanlamadan, delil ve usûlle okuma.
Keşkül’de aç ↗Namaz hakkında 260 kaynaklı cevap
Kaza, cemaat, seferîlik, sehiv, cenaze ve namazı bozan durumları müstakil kayıtlarında okuyun.