TALAK BÖLÜMÜ · 35 – ÇOCUĞU HİMAYESİNE ALMAKTA ÖNCELİK HAKKI KİMİNDİR?
2276 – Amr bin Şuayb’ın dedesi Abdullah bin Amr’dan rivâyet edildiğine göre: Bir kadın şöyle dedi: Ey Allah’ın Rasûlü, benim şu oğluma karnım kap, memelerim emzik, kucağım koruma mahalli oldu. Onun babsı beni boşadı ve çocuğu benden almak istedi. Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem kadına, “Evlenmedikçe çocuğa sen daha haklısın,” buyurdu.
İZAH
Hıva: Bir şeyin korunduğu mekân demektir. Hadis-i şerif kadın evlenmedikce çocuğun korunması ve bakılmasına annenin daha haklı olduğuna delildir. Anne evlenir veya ölürse, annenin annesi onun yerine geçer, fıkıh da Hizane bâbına müraccat.
2277 – Medine halkından doğru sözlü bir kimse olan Ebû Meymune Selma demiştir ki: Ben bir aralık Eba Hüreyre ile oturuyordum. Ona yanında oğlu olduğu halde farilsi bir kadın geldi. (Karı kocadan her biri) çocuğun kendilerine aid olduğunu iddia ettiler. Kadını kocası boşamıştı. Ebû Hüreyre, çocuk için kura çekin diye kadının anlayacağı bir dille cevab verdi. Kadının kocası geldi ve çocuğum hakkında bana hak iddia edebilir, dedi. Ebû Hüreyre, ben Allah için böyle bir şey söylemiyorum. Ancak ben Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’in yanında otururken bir kadın gelip ve ey Allah’ın Rasûlü kocam oğlumu götürmek istiyor. Beni Ebî İnabı’nin kuyusundan suladı ve bana menfaat verdi, dedi. Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem, “Onun için kura çekin” buyurdu. Kadının kocası çocuğum hakkında kim bana hak iddia edebilir, dedi. Nebi sallallahu aleyhi ve sellem, “Çocuğa şu baban şu da anandır. Bunlardan hangisini dilersen onun elinden tut,” buyurdu. Çocuk ta annesinin elini tuttu ve onunla gitti. [217]
İZAH
Emziğe ihtiyacı kalmayan çocuklar anne veya babadan birini seçmeye muhayyer kılınırlar. Hanefîlere göre: erkek çocuk kendi kendine yiyip kendi kendine giyinene, kız çocukları hayız görene kadar anneye düşer, sonra da babaya ait olur. Şâfiî, çocuk yedi veya sekiz yaşına gelince anne veya babadan birini tercih etmekte muhayyer kılınır. Ahmed bin Hanbel: Çocuk büyüyünce muhayyer kılınır. Malik: Kız çocukları evlenene, erkek çocukları ihtilam olana kadar anneye aittir.
2278 – Ali radıyallahu anh’dan rivâyet edildiğine göre şöyle demiştir: Zeyd bin Haris’e Mekke’ye çıkmıştı. (Seyyidüşşühedâ) Hamza’nın kızını getirdi. Cafer(i Tayyar) bu çocuğu ben yanıma alacağım, buna ben hepinizinden daha haklıyım. Çünkü o, benim amcamın kızıdır. Onun teyzesi de yanımdadır (nikahımdadır) gerçekten teyze annedir, dedi. Ali radıyallahu anh bu çocuğu yanıma almada ben daha haklıyım, çünkü o, amcamın kızıdır. Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’ın kızı da yanımda (nikâhımda)dır. Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’ın kızı ona daha haklıdır, dedi. Zeyd bin Harise: onu yanıma almada ben daha haklıyım. Onu Mekke’den getirmek için ben gittim, seferi ihtiyar eyledim ve onu buraya getirdim,” dedi. Hemen Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem çıktı, (Hadisin bundan sonraki kısmında ravilerden biri Hz. Peygamber’den bir hadis nakletti ve dedi ki: Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem, “(Kızın) Cafer’in yanında kalmasına hükmediyorum. Teyzesi ile kalsın. Teyze gerçekten annedir,” buyurdu. [218]
İZAH
Buhari, uzun bir hadisin arasında Bera bin Azib’in rivâyeti ile rivâyet etti. Hz. Hamza Uhud’da şehit olunca Ümmül Fazl diye künyelenen kızı Ammar’a öksüz kalmıştı. Cafer-i Tayyar’ın karısı Esma binti Umeys, ümmül Fazl’ın teyzesi idi. Onun yanında kalmasına hükmolundu.
2279 – Abdurrahman bin Ebi Leyla’dan şu haber tamamı olmaksızın rivâyet edildi. Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem çocuğun Cafer’in yanında kalmasına hükmetti ve “çocuğun teyzesi Cafer’in yanındadır,” buyurdu.
2280 – Ali radıyallahu anh’dan rivâyet edildiğine göre şöyle demiştir: Biz Mekke’den ayrıldığımız zaman (Amcam) Hamza’nın kızı peşimize takıldı. Amca amca diye çağırıyordu. Onu Ali radıyallahu anh aldı elinden tuttu ve (Fatıma) radıyallahu anha’ya amcamın kızı yanımdadır, dedi. Fatıma da onu kucakladı, deyip haberi anlattı. Ravi dedi ki: Cafer amcamın kızıdır. Teyzesi de benim nikâhlımdır, dedi. Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem, “Çocuğun teyzesine ait olduğuna hükmedip (Teyze) anne yerindedir,” buyurdu [219]