ZEKÂT BÖLÜMÜ · 7 – DEVENİN YAŞINA GÖRE ALDIĞI İSİMLERİN BEYANI
Ebû Dâvud diyor ki: Riyâşî, Ebû Hatim ve başkalarından işittim, Nazr bin Şümeyl’in, Ebû Ubeyd’in kitaplarında (gördüm) çok kere her biri aynı şeyi zikretmekle berâber bazı kelimeleri onlardan yalnız biri zikretti. Dediler ki: “devenin yavrusuna ilk doğduğunda (Huvar) emzikten kesildiğinde (Fasîl), bir yaşından iki yaşının tamamına kadar (Binti Mahaz), üç yaşına girdiğinde (Binti’l-Ebûn), üç seneyi tamamladığında 4 yaşını tamamlayana kadar (Hık ve Hıkka) adını alır. Zira o binilmeye hak kazanır ve erkek deve aşılamak için üzerine çıkar. Erkek deve ön dişlerini atana kadar tohum saçamaz. Hıkkaya dördüncü yılını bitirene kadar Tarukatı’l Fahl denir. Çünkü erkek deve (aşılamak için ona çıkar) deve beşine girdiğinde beş yaş bitene kadar cezaa, 6 yaşına girip ön dişlerini attığında 6 yaş bitene kadar (Seniye), 7 yaşına girdiğinde erkek deveye (Rubaıy) dişisine de (Rubaiyye) denir. 8 yaşına girip sivri dişlerinin arkasındaki öğütücü dişlerini attığında 8’i bitiren kadar (Sedis ve sedes) denir. 9 yaşına girip azı dişi çıktığında azısı çıkmış olduğundan (Bâzil) denir. 10 yaşına girene kadar böyle adlandırılır. 10 yaşında ise (Muhlif) denir. Bundan sonra adı yoktur. Lâkin şöyle denir. Bir senelik bâzil, 2 senelik bâzil, bir senelik muhlif, 2 senelik muhlif, üç senelik muhlif diye beş senelik hâlife kadar gider. Hâlife Hamile deve demektir.” Ebû Hâtim: Cezûa; zamandan bir vakittir, yaş değildir diyor. Devenin yaşlarının mevsimi, Süheyl yıldızı doğduğu andır. Ebû Dâvud diyor ki: Riyâşî bir şiir söyledi. – Gecenin evvelinde Süheyl yıldızı doğduğu zaman, İbnü’l-lebün hıkka, hikka da cezâ’ olur. Devenin dişlerinden hubadan başka çıkmayan diş kalmaz (bu yıldız doğduğu zaman, üç yaşındaki deve dördüne, dört yaşındaki de beşine girmiş olur) Huba: vaktinin haricinde çıkan diş demektir.