-2. CİLT- · 237 – İMAM HUTBE OKURKEN CAMİYE GİREN KİMSE NE YAPMALIDIR?
1115 – Câbir radıyallahu anh’dan rivâyet edilmiştir: Rasûlullah sallallahu aleyhi vesellem, Cuma günü hutbe okurken bir zât geldi. Rasûlullah sallallahu aleyhi vesellem, “Ona ey filan namaz kıldın mı?” buyurdu. O zat: Hayır, dedi. Rasûlullah sallallahu aleyhi vesellem: “- Kalk kıl” buyurdu. [151]
İZAH
Cuma günü hatip hutbeye çıktıktan sonra, ne tahıyyetül mescid ve ne de Cumanın ilk sünneti kılınır. Rasûl-i Ekrem sallallahu aleyhi vesellem Efendimizin bu zata kalk iki rekat “Tahıyyetül Mescid” kıl diye emretmesinin sebebi üzerinde durulmuş, on iki çeşit te’vil ileri sürülmüş, fakat hiçbirisinin de makbul bir tevil olmadığı “Fethu’l-Bârî”de zikredildiği “Avnü’l-Ma’bûd”da kaydedilmiştir. Rasûl-i Ekrem sallallahu aleyhi vesellem’in bu emri vermesi o zata has bir emir ve müsaade olabilir. Hattabî şöyle diyor. Bu hadis mühim bir iş için hatibin konuşmasının hutbeyi bozmayacağına ve hatip hutbe okurken Cumaya gelenlerin daha oturmadan iki rekat Tahıyyetül Mescid kılacağına delâlet eder. Bazı fakihler imam hutbe okurken, namaza gelen kimse, cumanın ilk sünnetini kılmaz, hatibi dinler, dediler. Sünnete uymak daha evlâdır. Hadiste adı geçen bu zatın ismi üzerinde de durulmuş, bir sonra gelecek hadiste ve Müslim’in bir rivâyetinde bu zatın Süleyk Katafânî olduğu zikredilmiştir. Mezhep imamlarının bu hususta görüşleri şöyledir: İmâmı Azam Hazretleri, Mâlik’le, Süfyân-ı Sevrî’ye göre, imam hutbede iken “Tahıyyetül Mescid” kılınmaz. Çünkü hatibin hutbesi anında sukütla emir olundu, dediler. Ve bu hadisi şöyle tevil ettiler: Süleyk fakirdi, elbisesi yoktu, yırtık elbise ile cumaya gelmişti. Halk görsün, merhamete gelsinler, diye kalkıp namaz kılması emredilmişti. Fakat sebebin sadece bu olmadığı muhakkaktır. Şâfiî ve Ahmed bin Hanbel’e ve muhaddislerin fakihlerine göre Cuma günü hatip hutbe okurken içeriye giren kimsenin hafif iki rekat “Tahıyyetül Mescid” kılması müstehaptır, dediler.
1116 – Ebû Hüreyre radıyallahu anh’dan: Rasûlullah sallallahu aleyhi vesellem hutbe okurken Süleyk el-Gatafâni geldi. Rasûlullah sallallahu aleyhi vesellem ona, “Bir şey kıldın mı?” buyurdu. O da kılmadım, dedi. Rasûlullah sallallahu aleyhi vesellem: “- Hafifçe iki rekât kılıver” buyurdu. [152]
İZAH
Tecevvez: Hafif kıl fazla uzatma, hutbeye yetişecek şekilde ayarla demektir.
1117 – Talha radıyallahu anh’dan rivâyet edildiğine göre: Cerir bin Abdullah’ı şöyle anlatırken dinledi. Süleyk geldi diye evvelki hadisin benzerini zikretti ve şunu ziyâde etti. Sonra Rasûlullah sallallahu aleyhi vesellem cemaate döndü. “İmam hutbe okurken sizden biriniz geldiği vakit iki rekât namaz kılsın ve onları kısa kessin” buyurdu. [153]