NEZİRLERBÖLÜMÜ · 18 – KEFFARETTE KAÇ SA’ ÖDENİR?
3279 – Ümmü Habib binti Züeyb bin Kays el-Müzenî’yye radıyallahu anha’dan: Bu kadın önce Eslem kabilesinden bir zatın nikahında idi. Sonra Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’in zevcesi Safiyye’nin erkek kardeşinin nikahına girdi. Abdurrahman bin Harmele şöyle anlattı: – Ümmü Habib size bir sa’ hîbe edip Safiyye’nin yeğeninden o da Safiyye’den naklen bu Sa’ın Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’in Sa’ı olduğunu bize haber verdi. Enes bin Iyaz diyor ki: Bu Sa’ı tecrübe ettim. (Ölçtüm) Hişam’ın Müddü ile iki buçuk Müd olarak buldum” dedi.
İZAH
Hişam: Abdulmelik’in oğlu Hişam’dır. Onun Müd adı verilen küçük ölçeği çok yerde ayar olarak kullanılırdı. Müd Sa’ ve Mekük ölçülerinin izahı Gusül bahsinde ne kadar su ile gusül yapılabileceği konusunda geçti ise de kısaca Müd: İki avuç dolusu su alan bir ölçektir. Sa’: 3333 gram alan bir ölçektir. Mekkük: Bazı yerde Sa’ manasına kullanılmıştır. Aslında bir ölçektir. Her muhitin Mekkükü farklıdır. Peygamberimizin yirmi dört Müddü bir Mekküktür, diyenler de olmuştur. Bir buçuk Sa’ kadar aldığı da vardır.
3280 – Bize Muhammed bin Muhammed bin Hallâd Ebû Amr haber verdi, dedi ki: – Bizde bir Mekkük vardı. Ona Halid’in Mekkükü deniliyordu. Harun’un ölçeği ile iki ölçek alıyordu. Muhammed şöyle dedi: Halid’in Sa’ı Abdulmelik’in oğlu Hişam’ın kullandığı Sa’ idi.
3281 – Ümeyye bin Halid radıyallahu anh’dan: Halid el-Kısrî (Kûfeye) vali olduğu vakit Sa’ı katladı. Bunun üzerine Sa’ onaltı rıtıl oldu. Ebû Dâvud dedi ki: Râvi Muhammed bin Muhammed bin Halid-i zenciler bağlayıp öldürdüler. Ebû Dâvud elini uzatıp avuç içlerini yere getirerek şöyle dedi: Onu rüyamda gördüm. Allah sana nasıl bir muamelede bulundu diye sordum. Muhammed bin Muhammed: – Beni cennetine koydu, diye cevap verdi. Ben: – Senin zencilerin önünde ölüm beklemen sana zarar vermedi, dedim.
3282 – Muaviye bin Hakem es-Sülem-î radıyallahu anh’dan: Dedi ki: Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’e, “Ey Allah’ın Rasûlü benim bir cariyem vardı. Ona bir tokat vurdum” dedim. Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem bu tokatımın, aleyhime o kadar Büyûk günah olduğunu bildirdi ki: Ben: – Onu azat edeyim mi? dedim. Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem, “Onu bana getir” buyurdu. Ben de: Cariyeyi getirdim. Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem cariyeye, “Allah nerededir” dedi. Cariye: – “Göklerdedir” dedi. Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem: “Ben kimim” buyurdu. Cariye: – Sen Allah’ın Rasûlüsün, dedi. Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem: “Bu cariyeyi azat et, bu inanmıştır” buyurdu. [151]
3283 – Şerid radıyallahu anh’dan, annesi ona kendisi için inanmış bir cariyeyi azat edivermesini vasiyet etmişti. Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’in yanına gelerek, Ey Allah’ın Rasûlü, annem bana onun için mü’mine bir cariye azat etmemi vasiyet etmişti. Şimdi benim yanımda Nubiyyeli siyah bir cariye var, dedi. Bir önce geçen hadisin benzerini zikretti. [152]
3284 – Ebû Hüreyre radıyallahu anh’dan: Bir zât Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’e siyah bir cariye getirdi. Ve ey Allah’ın Rasûlü benim bir mü’mine cariye azat etmem gerekiyor, dedi. Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem, cariyeye: “Allah nerededir” buyurdu. Cariye: Parmağı ile semaya işaret etti. Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem: Ona “Ben kimim” buyurdu. Cariye önce Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’e, sonra semaya işaret etti. Sen Allah’ın Rasûlüsün, demek istiyordu. Bunun üzerine Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem: “Bunu azat et bu cariye mü’minedir” buyurdu.
İZAH
Bu hadis-i şerif keffaretlerde azat edilecek kölenin mü’min olması gerektiğine delâlet eder. İmam-ı Azam’a göre: Katil keffaretinin dışında kalan keffaretlerde, mü’min olmayan kölenin azat edilmesi de kâfîdir. Şâfiî ve Malik hazretlerine göre: Bütün keffaretlerde azat edilen kölenin mü’min olması gerekir. (Meallimü’s-Sünen, c. 4, s. 368)