Lian

TALAK BÖLÜMÜ · 27 – LİAN

2245 – İbn-i Şihâb Zührî’den, Sehl bin Sa’d es-Sâidî’den rivâyet edildiğine

göre:

Aclanlı, Eşgar’ın oğlu Uveymir, Adîyoğlu Asım’a geldi. Asım’a dedi ki: Yâ

Asım, bir adam karısını başka bir erkekle bulursa, onu öldürür mü? Siz

öldürüyor musunuz? Yoksa nasıl yapar? Ya Asım bunu benim için

Rasûlullah’a sallallahu aleyhi ve sellem’e soruver, dedi. Asım da Rasûlullah

sallallahu aleyhi ve sellem’e soruverdi. Rasûlullah sallallahu aleyhi ve

sellem bu sordurmayı hoş görmedi. Kadını ayıpladı. Rasûlullah sallallahu

aleyhi ve sellem’den duydukları Asım’ın zihninde büyüdü, Asım evine

döndüğünde Uveymir ona geldi ve, Ey Asım, Rasûlullah sallallahu aleyhi

ve sellem sana ne cevap verdi, dedi. Asım dedi ki: Bana hayırla gelmedin,

Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem ondan sorduğum soruyu hoş

karşılamadı. Uveymir;

Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’den bu soruyu sormadıkça

vazgeçmem, dedi. Döndü Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’a kadar

geldi, Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem nâsın ortasında idi. Ya

Rasûlallah sallallahu aleyhi ve sellem, bir adam karısının yanında bir erkek

bulursa onu öldürür mü? Siz öldürür müsünüz? Yoksa ne yapar, dedi.

Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem, “Senin ve karının hakkında Kur’an

indi, git karını getir gel,” buyurdu. Sehl diyor ki: Ben de Rasûlullah

sallallahu aleyhi ve sellem’in yanında nâsın içinde idim. Karı koca

lânetleştiler, lânetleşme bitince Uveymir ben onu evimde tutarsam ona

yalandan iftira etmiş durumda olurum, dedi. Ve Rasûlullah sallallahu aleyhi

ve sellem ona bir şey söylemeden karısını üç talakla boşadı. İbn-i Şihab

diyor ki: işte bu boşanmak lânetleşen çiftlerin adeti oldu. [202]

İZAH

Bir erkek karısını başka bir erkekle görür bunu şahitlendiremezse, kadın da

inkâr ederse, kadınla erkek mahkeme huzurunda lânetleşirler. Erkek dört

defa Eşhedü billah, ben karımı zina halinde gördüm, der. Beşincide eğer

ben karıma söylediklerimde yalancı isem, Allah’ın gazabı bana olsun, der.

Kadın dört defa yeminle böyle bir şey yapmadığını kocasının yalan

söylediğini iddia ederek, beşincide eğer ben zina yapmışsam kocam doğru

söylüyorsa Allah’ın lâneti bana olsun der. Hakim de aralarını ayırır.

2246 – Sehl radıyallahu anh’dan şöyle rivâyet edilmiştir:

Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem, Asım bin Adiy’e şöyle buyurdu:

“Kadını doğum yapana kadar yanında tut.”

İZAH

Bu hadis-i şerif hamile kadına doğum yapana kadar had vurulmayacağına,

hamile kadına lânetleşme tatbik edilebileceğine delâlet eder.

2247 – Sehl bin Sa’di’s-Saidî radıyallahu anh’dan rivâyet edildiğine göre

şöyle demiştir:

Ben onbeş yaşında iken Asım’la karısının lânetleşmelerinde hazır

bulundum. dedi. Sonra hadisi sevk etti. O rivâyetinde, sonra kadın hamile

olarak (evden) çıktı. Çocuk annesine nisbet edilerek (falan kadının oğlu)

diye çağrılıyordu.

İZAH

Hadis-i şerif, zina eden bir kadın hamile kaldığında çocuğun babası kati

olmayacağından, annesine nisbetle çağrılacağını ifade ediyor.

2248 – Sehl bin Sa’d radıyallahu anh:

Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem, lian yapan karı koca hakkında şöyle

buyurdu: “hamile kadını gözetin, eğer gözlerinin siyahı çok siyah beyazı

çok beyaz oturakları büyük (ve geniş) bir çocuk doğurursa (zina nisbet

edilen adam böyle olduğundan) kadının kocası (Uveymir’i) iddiasında

doğru kabul ederim. Eğer kadın çocuğu sarımtırak, sarı böcek gibi

doğurursa (Uveymir kendisi böyle zayıf olduğundan) Uveymir’in zina

iddiasını yalan kabul ederim,” buyurdu. Sehl diyor ki: Kadın çocuğu, o

istenmeyen sıfat üzere dünyaya getirdi (Zinadan olduğu anlaşıldı)

İZAH

Vahara: Kertenkele büyüklüğünde yeşil renkli Anadolu’da yılan ebesi adı

verilen hayvandır. Kızıl renkli, kısa boylu kadına da bu isim verilir. Sadırda

insanı meşgun eden şeye de vahara denir.

2249 – Önceki hadislerde geçen haber Sehl’ Es-Saidî’den rivâyet edildi ve

bu haberde, “çocuk annesine nisbet edilerek çağırılıyordu,” dedi.

2250 – Bu haberde Sehl Es-Saidî’den rivâyet edildi, dedi ki:

(Uveymir) karısını Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’ın yanında üç

talakla boşadı. Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem talakın vukuûnu kabul

etti. Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’ın yanında işlenen şey sünnet

oldu.

Sehl diyor ki: Ben buna Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’ın yanında

şahit oldum, bundan böyle, lânetleşenlerde aralarının ayrılması, bir daha

ebedî birleşememeleri sünnet oldu.

İZAH

Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’in infazı iki manâya gelir.

1 – Üç talakın vukuûna infaz.

2 – Aralarında devamlı ayrılığı infazdır.

Bu kavle göre erkek kendisini yalanlayıp ben karıma iftira ettim derse artık

bir daha onunla evlenemez. Şâfiî, Mâlik, Evzâî, Sevrî, Yakub, Ahmed ve

İshak’ın kavilleri böyledir. Ebû Hanife’ye göre; erkek kendisini yalanlarsa

neseb ondan sabit olur. Çocuk da ona ilhak edilir.

2251 – Sehl bin Sa’d’den (Müseddet dedi ki, Sehl dedi). Asr-ı Saadet’te

lânetleşen karı kocaya şahit oldum, ben o zaman onbeş yaşında idim. Karı

koca lânetleştiklerinde Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem aralarını

ayırdı. Müseddet’in sözü bitti, diğerleri dedi ki: Rasûlullah sallallahu aleyhi

ve sellem lânetleşen karı koca arasını ayırdığında Sehl hazır bulundu. Erkek

dedi ki: Ya Rasûlallah sallallahu aleyhi ve sellem ben karımı evimde tutsam

ona yalandan zina isnad etmiş olur muyum, dedi. Bazı raviler (onun

üzerine) tabirini söylemediler.

Ebû Dâvud diyor ki: Hiçbir ravi ibn Uyeyne’ye tabi olarak, Peygamber

sallallahu aleyhi ve sellem’in lian yapan eşleri birbirinden ayırdığını rivâyet

etmemiştir.

2252 – Şu haberde Sehl bin Sa’d’dan şöyle rivâyet edildi. Kadın hamile idi.

Erkek hamlin kendinden olduğunu inkâr etti. Kadının oğlu anasına nisbetle

çağırılıyordu. Sonra mirasta Aziz ve Celil olan Allah’ın kadına takdir

buyurduğu hissede, çocuğun anasına anasının çocuğa varis olması sünneti

cari oldu. (liandan sonra doğan)

2253 – Abdullah bin Mes’ûd radıyallahu anh’dan rivâyet edildiğine göre

şöyle demiştir:

Bir Cuma gecesinde biz mescidde bulunuyorduk. Mescide ensardan bir

adam girdi. Ve dedi ki: Bir adam karısını bir erkekle bulsa karısının böyle

yaptığını söylerse iftira haddi uygular mısınız? Veya, o erkeği öldürse

kadının kocasını kısasan öldürür müsünüz? Eğer sükût ederse öfke üzerine

mi sükut etmeli? Vallahi ben bunu elbette Rasûlullah sallallahu aleyhi ve

sellem’den soracağım, ertesi gün Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’e

geldi, bunu sordu. Dedi ki: Bir adam karısını yabancı erkekle bulursa, bunu

da söylerse ona iftira haddi vurur musunuz? Veya o yabancı erkeği

öldürürse, kısasen erkeği öldürür müsünüz? Veya sükût ederse öfke üzerine

mi sükût etmeli? Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem: “Ey Rabbim,

meseleyi aç, aydınlat,” diye dua ediyordu. Bunun üzerine (şu mealdeki)

lânetleşme ayeti indi. “Eşlerine zina suçu atan ve kendilerinden başka

şahitleri bulunmayan kimseler…” İnsanlar arasında o adam, bununla

imtihan oldu. Karısı ve kendisi Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’e

geldiler, lânetleştiler. Erkek söylediğinde doğruluğuna dört defa Allah’ı

şahit tuttu. Beşincide eğer yalancılardan isem Allah’ın lâneti bana olsun,

dedi. Abdullah anlatıyor, kadın lânetleşmek için gitti, Rasûlullah sallallahu

aleyhi ve sellem ona (meh) yaptınsa lânetleşme, dedi. Kadın vazgeçmedi,

lânetleşti. Lânetleşme bitip dönerlerken, Rasûlullah sallallahu aleyhi ve

sellem: “Umulur ki bu kadın çocuğunu siyah ve kıvırcık saçlı doğurur”

buyurdu. Kadın hakikaten siyah ve kıvırcık saçlı bir çocuk dünyaya getirdi.

[203]

İZAH

Allahümme iftah: Allah’ım hükmet. Hükmünü bildir. Meh: Etme, yapma

diye ihtar ve ikazdır. Mülâane ayeti nûr suresi, ayet 6.

2254 – İbn-i Abbas radıyallahu anh’dan şöyle rivâyet edilmiştir:

Hilâl bin Ümeyye, karısının Şerik bin Semha ile zina ettiğini huzur-ı

Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’da söyledi. Rasûlullah sallallahu

aleyhi ve sellem, “Ya şahid gösterirsin veya sırtına had vurulacak,”

buyurdu. Hilâl dedi ki:

Ey Allah’ın Rasûlü, bizden birimiz ailesi üzerinde bir erkeği görürse şahid

mi arayacak? Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem, “Ya şahid getirecek,

yoksa sırtına had vurulacak,” buyuruyordu. Hilâl:

Seni hak peygamber olarak gönderen Allah’a yemin ederim ki ben

muhakkak doğru konuştum. Elbette Allah benim hakkımda sırtımı haddan

kurtaracak bir hüküm indirecektir, dedi. “Karılarına zina isnad eden ve

kendi nefislerinden başka şahitleri de bulunmayan kimselerin her biri…..”

ayeti indi. Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem, “Eğer sadıklardansa”

ayetini kadar okudu ve ayeti bitirince onlara haber gönderdi, geldiler. Hilâl

bin Ümeyye kalktı. “Eşhedü billah dedi.” Nebi sallallahu aleyhi ve sellem:

“Allah biliyor ki, sizden biriniz yalancıdır. İçinizden lânetleşmeden

vazgeçen, tevbe eden var mı?” buyurdu. Sonra kadın kalktı (dört kere)

Eşhedü billah diye şehadet etti, ve eğer kocam sözünde doğru ise Allah’ın

gazabı bana olsun, mealindeki beşinci yemine gelince kadına eğer yalancı

isen bu söz büyük azabı mucibtir, dediler.

İbn-i Abbas diyor ki: Kadın durakladı, geriledi, hatta biz onu yeminden

dönecek (itiraf edecek) zannettik. Kadın ben hiçbir zaman kavmimi mahcup

etmem, dedi. Lian yeminini tamamladı, Rasûlullah sallallahu aleyhi ve

sellem, “Kadını gözetin, eğer gözleri sürmeli, uylukları büyük geniş,

incikleri, yağlı bir çocuk dünyaya getirirse, o çocuk Şerik bin

Semha’dandır,” buyurdu. Kadın bu evsafta bir çocuk dünyaya getirdi.

Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem, “Eğer Allah’ın kitabında

(lânetleşenlere ceza tatbik edilmeyeceği hakkında) bir hüküm geçmemiş

olsa idi. Benim ile bu kadın için başka bir durum vardı. (yani ben o kadına

zina haddi uygulardım)” buyurdu. [204]

İZAH

Tekelkeet: Durakladı, Sabit: Büyük, Nakasat: Döndü. Hadallece: İncikleri

yağlı, şişman demektir.

2255 – İbn-i Abbas radıyallahu anh’dan rivâyet edildiğine göre:

Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem birbiriyle lânetleşen karı kocaya

lânetleşmelerini emrettiğinde erkeğe beşincide elini ağzına koymasını

emretti ve, “Nefsine lâneti celbeden bu söz, azabı mucibtir,” buyurdu. [205]

2256 – İbn-i Abbas radıyallahu anh’dan rivâyet edildiğine göre şöyle

demiştir:

(Allah’ın kendilerini bağışladığı üç kişiden biri olan) Hilâl bin Ümeyye

geldi. Akşam tarlasından geldiğinde karısının yanında bir erkek buldu.

Gözleriyle gördü. (konuştuklarını) kulaklarıyla işitti. Sabaha kadar o

olaydan kimseye bir şey söylemedi. Sonra sabahleyin Rasûlullah sallallahu

aleyhi ve sellem’e geldi, Ey Allah’ın Rasûlü, ben bu akşam vakti evime

geldim, karımın yanında bir erkek buldum, onu gözümle gördüm,

kulaklarımla (sözlerini) işittim, dedi. Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem

Ümeyye’nin getirdiği bu haberden hoşlanmadı, ona gazablandı, bunun

üzerine (karılarına zina isnad eden ve kendi nefislerinden başka şahidleri de

bulunmayan kimselerin her birinin şehadeti) mealindeki iki ayet indi

Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’den vahiy hali gidince Hilâl’e

“Müjde ya Hilâl Aziz ve Celil olan Allah sana genişlik ve çıkacak yer

hazırladı,” buyurdu. Hilâl:

Muhakkak ben Rabbımdan bunu ümid ediyordum, dedi. Rasûlullah

sallallahu aleyhi ve sellem, kadına haber gönderin, dedi. Kadın geldi.

Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem her ikisine de bu ayetleri okudu,

onlara vaaz etti. Ahiret azabının dünya azabından daha şiddetli olduğunu

haber verdi.

Hilâl; Allah’a yemin ederim ki, karıma söylediğim sözde doğruyum, dedi.

Kadın, kocam yalan söylüyor, dedi. Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem,

“Bunları aralarında lânetleştirin,” dedi. Hilâl’e, şehadet getir, denildi. O da

sözünde doğru olduğuna dört defa şehadet etti. Beşinciye gelince ona ya

Hilâl, Allah’tan kork, dünya azabı ahiret azabından ehvendir. Bu söz öyle

söz ki sana (Allah’ın azabını) vacib kılar, denildi.

Hilâl Allah’a yemin ederim bu sözümden dolayı da bana azab etmez, dedi.

Beşincide eğer yalancılardansam Allah’ın lâneti benim üzerime olsun, dedi.

Sonra kadına şehadet et, dediler. Dört defa kocasının yalancı olduğuna

şehadet etti. Beşinciye gelince, ona da dünya azabı ahiret azabından

ehvendir. Bu söz öyle bir söz ki senin üzerine azabı vacib kılar, dediler.

Biraz durakladı, sonra Allah’a yemin ederim ki, ben kavmimi mahcub

etmem, dedi. Beşincide eğer kocam doğru ise Allah’ın gazabı benim

üzerime olsun diye şehadet etti.

Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem aralarını ayırdı ve çocuğa babasına

nisbet edilerek çağrılmamasına, çocuğa ve annesine zina isnad

edilmemesine hükmetti. Kim kadına fahişe, çocuğa piç derse ona had

vurulacağını bildirdi. Karı koca talaksız ayrılmış olduklarından, ölümle de

kadın geri kalmadığından karının iddet müddeti içinde geçiminin ve

oturacağı evin erkek üzerine lâzım gelmeyeceğini de hükmetti. Doğacak

çocuk hakkında da şöyle dedi: “Eğer kadın, sarı renkli hafif uyluklu, dar

sırtlı, ince incikli bir çocuk doğurursa, çocuk Hilâl’indir. Eğer esmer,

kıvırcık saçlı azaları dolgun incikleri yağlı, besili, oturakları büyük çocuk

dünyaya getirirse, o isnad edilen adamdandır.” Kadın boz, kıvırcık saçlı

deve gibi vücutlu incikleri kalın, oturakları büyük bir çocuk dünyaya

getirdi. Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem, “Arada yaptıkları yemin

olmasaydı, ben o kadına had tatbik ederdim” buyurdu.

İkrime diyor ki: o çocuk Müdar (kabilesine) emir oldu. Babasının adıyla

çağrılmıyordu.

İZAH

Hadis-i şerif lânetleşmenin evliliği fesih olduğuna, talâk olmadığına

delildir. Eğer talâk olsa, kadının süknası ve nafakası kocasına lâzım gelirdi.

Şâfiî’nin görüşü de budur. İmam-ı Azam ve Muhammed bin Hasan’a göre

lânetleşme talâk-ı bâindir. Kadının iddeti içinde nafakası ve barınacağı ev

erkeğine aittir.

Lemyazaz: Yani Hilâl o adamı rahatsız etmedi. Keyfini kaçırmadı demek.

Usayhıb: Boz renk, sarımtırak.

Uraysıh: Hafif oturak.

Uteybin: Sırt,

Hamşüssak: İnce incikli

Evrak: Kül renkli

Cad: Kıvırcık saçlı

Cemâlî: deve gibi vücutlu tam azâlı.

2257 – Said bin Cübeyr radıyallahu anh’dan şöyle rivâyet edilmiştir:

İbn-i Ömer radıyallahu anh’in şöyle dediğini işittim. Rasûlullah sallallahu

aleyhi ve sellem, birbiriyle lânetleşen karı ve kocaya, “ikinizden biriniz

yalancıdır. Hesaplarınız Allah’adır. (Erkeğe), senin karının yanına

yaklaşmana yolun yok.” (Erkek) Ey Allah’ın Rasûlü ona verdiğim malım ne

olacak? Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem, “Eğer ona söylediğin sözde

doğru isen, malın kadını kendine helâl kılmana karşılıktır, eğer ona

yalandan zina isnad ettiysen, o mal sana çok uzaktır,” buyurdu. [206]

2258 – Said bin Cübeyr radıyallahu anh’dan rivâyet edildiğine göre şöyle

demiştir:

İbn-i Ömer’e, bir adam karısına zina isnad etti, dedim. İbn-i Ömer:

Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem, Aclan oğullarından iki kardeşin

(Karı kocanın) arasını ayırdı ve onlara şöyle buyurdu: “Allah biliyor ki,

ikinizden biriniz yalancıdır. İçinizde iddiasından dönen var mı?” diye üç

defa tekrarladı. İddialarından vaz geçen olmadı ve aralarını ayırdı. [207]

2259 – İbn-i Ömer radıyallahu anh’dan şöyle rivâyet edilmiştir:

Asr-ı Saadet’te bir adam karısıyla lânetleşti. Kadının doğurduğu çocuğun

kendisinden olduğunu reddetti. Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem de

aralarını ayırıp çocuğu annesine verdi.

Ebû Dâvud diyor ki: Malik’in rivâyette tek kaldığı lafızlar, “Çocuğu

annesine ilhak etti,” kelimeleridir. Yunus, Zührî’(den naklen, Zührî de Sehl

bin Sa’d’den naklen lian hadisinde dedi ki: Kadının kendinden hamlini

inkâr etti. Kadının çocuğu kendisine nisbet edilerek çağrılıyordu. [208]