MENÂSİKHAC BÖLÜMÜ · 56 – SAFÂ İLE MERVE ARASINDA YAPILAN SA’Y
1901 – Hişam bin Urve radıyallahu anh’dan, o da babasından rivâyet ettiğine göre şöyle demiştir. Ben henüz genç sayılacak yaşta iken Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’in ailesi Hz. Aişe’ye: Allah (c.c) Hz.lerinin “Safâ ile Merve Allah’ın şeârindendir” (Bakara: 158) ayetini görüyorsun, ben bir kimsenin Safâ Merve arasında sa’y etmesini mecbûrî görmüyorum, dedim. Aişe radıyallahu anha şöyle cevap verdi: Hayır mesele hiç de senin dediğin gibi değildir. Eğer senin dediğin gibi olsaydı meâlen (Kâbe’yi hac edenlerin Safâ ile Merve arasında sa’y yapmamalarında bir vebâl yoktur) şeklinde olurdu. Bu ayet-i kerime ensardan bazı kimseler hakkında nazil oldu, Bunlar (Cahiliye devrinde ihrama girerlerken) Kudayd hizasında bulunan Menat putu namına telbiye yapıyorlardı. (Menata saygılarından dolayı) Safâ ile Merve arasında sa’y yapmak ağırlarına giderdi. İslâm nuru doğduktan sonra Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem Safâ ile Merve arasında sa’y yapmanın hükmünü sordular. Allah’ü Teâlâ “Safâ ve Merve Allah’ın şeârindendir” ayetini indirdi. [625]
İZAH
Şeâir: Allah’a ibadete vesile olan alâmetler demektir. Safâ ve Merve arasında sa’y, umre ve hac için vâciptir. Unutarak terkeden kurbanla tamamlar.
1902 – Abdullah bin Ebû Evfâ radıyallahu anh’dan rivâyet edildiğine göre: Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem umre yaptı, Beyt’i tavaf edip Makam- ı İbrahim’in arkasında iki rekât namaz kıldı, yanında onu (kafir) halka karşı koruyan kimseler de vardı. Abdullah bin Ebî Evfâ’ya: Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem Kâbe’ye girdi mi diye soruldu. Abdullah: Hayır girmedi, dedi.
1903 – Abdullah bin Ebî Evfâ’dan bir önceki hadis rivâyet olunmuş (fakat) bu rivâyette şu ziyâde vardır, sonra Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem Safâ ile Merve’ye geldi: “Safâ ile Merve arasında yedi kere gidip geldi (sa’y etti) sonra başını tıraş etti. [626]
İZAH
Müslim, 1902 no.lu hadisi muhtasar bir şekilde rivâyet etti ve orada şu bilgileri kaydetti. Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’in Kâbe’ye girmeyişi umresinde idi. Haccı’nda ise Kâbe’ye girdiği muhakkaktır.
1904 – Kesir bin Cümhan radıyallahu anh’dan rivâyet edildiğine göre: Bir adam Abdullah bin Ömer’e, Safâ ile Merve arasında iken ey Abdurrahman’ın babası! Ben seni sa’y yaparken yürür görüyorum, halbuki herkes koşuyor. İbn-i Ömer: Eğer ben yürüyorsam Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’in orada yürüdüğünü gördüğüm içindir. Eğer koşuyorsam yine Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem orada koştuğunu gördüğüm içindir. Ben yaşlı bir ihtiyarım, dedi. [627]
İZAH
Safâ ile Merve arasında sa’y, umre ve hac için vâciptir. Safâ’dan Merve’ye dört, Merve’den Safâ’ya üç kere gelinir, her gidiş veya her geliş bir şavttır. Bir sa’yde yedi şavt vardır. Safâ ve Merve arasında her gidiş ve gelişte tam vadiye inerken iki yeşil direk arasında hervele yapılır. (Sürat)la yürünür, diğer kısımlarda yavaş yürünür.