ORUÇ BÖLÜMÜ · 72 – ŞAFAKTAN SONRA ORUCA NİYET HUSUSUNDA RUHSAT
2455 – Âişe radıyallahu anh’dan rivâyet edildiğine göre şöyle demiştir: Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem, yanıma geldiğinde şöyle derdi: “yanınızda yemek var mı?” Biz, hayır yok, dediğimizde, “Ben oruçluyum,” derdi. Vekî’ şunu ziyade etti. Hz. Aişe devamla dedi ki: bir başka gün Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem yanımıza geldi. Biz ey Allah’ın Rasûlü, bize hıys hibe edildi onu sana sakladık, dedik. Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem, “Onu bana yaklaştırın” buyurdu. Talha dedi ki; Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem oruçlu idi; Hz. Aişe devamla dedi ki: orucunu bozdu. [336]
İZAH
Hıys: Hurma, peynir ve yağdan yapılan bir yiyecek, bizim höşmerim dediğimiz tatlı gibi bir şey. Bu hadis-i şerif şafaktan önce niyet edilmediği hallerde şafaktan sonra oruca niyet edilebileceğine delildir.
2456 – Ümmühânî radıyallahu anha’dan rivâyet edildiğine göre şöyle demiştir: Mekke’nin fethi günü olunca, Fatıma radıyallahu anha, Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’ın soluna, Ümmühânî de sağına oturdu. Ümmühânî dedi ki: Cariye, içinde şerbet bulunan bir bardak getirdi, onu Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’a uzattı. Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem da ondan içti, sonra onu Ümmühânî’ye uzattı: Ümmühânî de içip şöyle dedi: Ey Allah’ın Rasûlü, ben oruçlu idim, orucumu bozdum. Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem ona, “Bir borcunu mu kaza ediyordun” dedi. O, hayır, dedi. Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem: “Eğer nafile ise sana bir zararı yok” buyurdu. [337]
İZAH
Bu hadis, nafile orucu bozanlara kaza lâzım gelmeyeceğine delildir. İbn-i Abbas, Şâfiî, Ahmed bin Hanbel ve İshak bin Râheveyh’in mezhebi de böyledir. Hanefi’ye göre, nafile orucu bozana kaza lâzım gelir. İmamı Mâlik’e göre mazeretsiz bozarsa kaza lâzım gelir. Mazeretli olursa kaza lâzım gelmez. (Mealimü’s-Sünen, c.3, s. 334)