ORUÇ BÖLÜMÜ · 2 – TAKAT GETİRENLERE FİDYE LAZIMDIR AYETİNİN NESH EDİLMESİ
2315 – Seleme bin Ekva radıyallahu anh’dan rivâyet edildiğine göre şöyle demiştir: “Takat getirenler üzerine bir miskinin bir günlük yiyeceğiğni fidye olarak vermeleri gerek” meâlindeki ayet inince bizden dileyen oruç tutar, dileyen de fidye verirdi. Bu hal bundan sonraki “Sizden kim ramazan ayında hazır bulunursa onu tutsun” ayeti inip de bu ayeti neshedinceye kadar devam etti. [244]
İZAH
Selef bu ayet üzerinde ihtilaf ettiler. 1. Bu ayet mensuh değildir. İbn-i Abbas’ın görüşü budur. 2. Bu ayet mensuhtur. Cumhur’un görüşü budur. 3. Tahsis edilmiştir. Özrü olmayanlar muktedirler. 4. Bir kısmı nesh edilmiştir. Bir kısmı muhkemdir neshe ihtimali yoktur. Nesh eden, “Sizden kim Ramazan ayında hazır bulunursa onu oruçlu geçirsin” ayetidir. (Bakara suresi ayet 185)
2316 – İbn-i Abbas radıyallahu anh’dan şöyle rivâyet edilmiştir: “Takatı yetenlere bir fakirin doyacağı kadar fidye lâzımdır” ayetine göre onlardan kim bir fakirin taamı kadar fidye vermek isterse fidye verir. Onun orucu tamam olurdu. Cenab-ı Allah: “Kim nafile hayır işlerse o, onun için hayırlıdır. Oruç tutmanız sizin için hayırlıdır, bilmiş olasınız. Sizden kim Ramazan ayına hazır olursa orucu tutsun, kim de hasta veya seferde bulunrsa diğer günlerde onun sayısınca tutsun.” buyurdu.
İZAH
“Ef’ale Etaka-Yutiku-Yutikûne-hü”nin hemzesini izale manâsına takatını zayi edenler üzerine bir fakirin taamı kadar fidye vermek gerek manâsını verenler de vardır. Bu durumda oruca dayanamayan ihtiyarlar. Hamile ve emzikli kadınlar çocuklarının zarar göreceğinden korkarlarsa orucu yerler, yaşlılar fitre verir. Hamile ve emzikliler kaza ederler.