İCÂRE BÖLÜMÜ · 73 – ÇALIŞTIRDIKTAN SONRA KÖLEDE KUSUR BULAN KİMSENİN DURUMU
3508 – Hz. Aişe radıyallahu anhâ’dan Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’in şöyle buyurduğu rivâyet edilmiştir: “Mefaat, sorumluluk (risk) karşılğındadır.” [281]
İZAH
Bir kimse bir köleyi satın alır, bir müddet çalıştırdıktan sonra bir kusuru meydana çıkarsa, arada çalıştırdığından dolayı bir şey ödemeye mecbur olmaz. Çünkü köle onun yanında kaldığı zaman nasıl mesuliyet üzerinde ise, buna karşılık menfaat da ona aittir.
3509 – Mahled bin Hufâf el-Gıfârî radıyallahu anh’dan rivâyet edildiğine göre şöyle demiştir: Benimle bazı kimseler arasında ortak bir köle vardı. Ortakların biri yokken köleyi çalıştırdım. Bana bir miktar gelir getirdi. Bulunmayan ortak kendi hissesinden dolayı beni bir kadıya şikâyet etti. Kadı geliri vermememi emretti. Ben de Urve bin Zübeyr’e gelip ona olayı haber verdim. Urve bin Zübeyr kadıya kadar geldi ve Hazreti Aişe’nin Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’den şunu rivâyet ettiğini söyledi. “Menfaat sorumluluk karşılığındadır.”
İZAH
Köle; birisinin yanında durduğu müddet yemek ve içeceğe muhtaç olduğu gibi onun mesuliyeti, yanında durduğu zata aittir. Bu külfetleri karşılığında kölenin yaptığı iş karşılığında yevmiye istenemeyeceği bu hadis-i şeriften anlaşılmaktadır.
3510 – Aişe radıyallahu anhâ’dan şöyle rivâyet edilmiştir: Bir kimse bir köle satın aldı. Onu Allah’ın dilediği kadar yanında tuttu, sonra onda bir kusur buldu ve Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’e müraacat ederek köleyi satana iade etti. Köleyi satan: Ey Allah’ın Rasûlü, bu zât benim kölemi çalıştırdı (ondan istifade etti) dedi. Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem: “Menfaat mesuliyet karşılığıdır” [282] buyurdu. Ebû Dâvud dedi ki: Bu isnad bu hadisin değildir.