İCÂRE BÖLÜMÜ · 85 – ÇOCUKLARIN BİR KISMINA DİĞERLERİNDEN DAHA ÇOK MAL BAĞIŞLAYANIN DURUMU
3542 – Numan bin Beşir radıyallahu anh’dan rivâyet edildiğine göre şöyle demiştir: Babam bana bir mal bağışlamıştı. Râvîlerden İsmail bin Salim bir kölesini bağışlamıştı, şeklinde rivâyet etmiştir. Annem Amra binti Ravâha babama, “Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’e git ve onu bu bağışına şahit tut” dedi. Babam Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’e geldi ve bana yaptığı bağışı haber verdi. Oğlum Numan’a ikramda bulunmuştum, ailem Amre ise bu ikramıma sizi şahit tutmamı istedi, dedi. Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem: “Senin Numan’dan başka çocuğun var mı” dedi. Babam: “Evet var” dedim, diyor. Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem, “Numan’a verdiğin kadar hepsine verdin mi? buyurdu. Babam, “Hayır” cevabını verdi. (Muhaddislerden bazısı Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem)’in, “Bu bir haksızlıktır” bazısı da “bu zorlamadır, buna benden başkasını şahit tut” buyurduğunu rivâyet etmişlerdir. Muğira bin Şu’be rivâyet ettiği hadiste Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’in şöyle buyurduğunu rivayet eder: “Çocuklarının sana iyilikte, ikramda aynı davranmaları seni sevindirmez mi” buyurdu. Beşir, “evet” cevabını verdi. Bunun üzerine Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem, “Buna benden başkasını şahit tut” buyurdu. Mücahid’in rivâyet ettiği hadiste: Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem: “Sana iyilik yapmaları senin evlatlarının üzerinde hakkın olduğu gibi onlar arasında adaletli hareket etmekliğin de onların senin üzerindeki haklarındandır” buyurdu. Ebû Dâvud, Zührî’nin rivâyet ettiği hadis hakkında der ki: Bazıları “bütün oğullarına verdin mi” bazıları bütün çocuklarına verdin mi, dedi. Bu konuda İbn-i Ebî Halid Şa’bi’den rivâyetle: “Senin Numan’dan başka oğulların var mı” dedi. Ebû’d-Duha’da Numan bin Beşir’den rivâyetinde, “Senin Numan’dan başka çocuğun var mı” dedi.
3543 – Numan bin Beşir’in haber verdiğine göre: Babası ona bir köle vermişti. Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem kendisine: “Bu köle kimdir” diye sordu. Numan; bu benim kölemdir. Onu bana babam verdi, dedi. Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem, “Baban sana verdiği gibi bütün kardeşlerine de verdi mi” buyurdu. Numan: “Hayır, vermedi” dedi. Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem, “Öyle ise onu iade et” buyurdu. [302]
3544 – Numan bin Beşir radıyallahu anh’dan rivâyete göre Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Çocuklarınız arasında eşit muamele yapınız. Oğullarınız arasında eşit muamele yapınız.” [303]
3545 – Câbir radıyallahu anh’dan rivâyet edildiğine göre şöyle demiştir: Beşir’in hanımı kocasına köleni oğluma bağışla ve benim için bu işe Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’i şahit tut, dedi. Beşir, Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’e geldi ve Fulan’ın kızı (Ravaha’nın kızı Amra) oğluna bir köle bağışlamamı istedi. Ve bana Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’i şahit tut, dedi. Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem, Beşir’e “Numan’ın kardeşi var mı” diye sordu. Beşir: “Evet var” dedi. Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem, “Numan’a verdiğin gibi hepsine verdin mi” dedi. Beşir: “Hayır” vermedim, dedi. Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem: “Bu uygun olmaz, ben ancak hak olan şeye şahitlik ederim” buyurdu.
İZAH
Buraya kadar geçen dört hadisin her birinde Hazreti Beşir’in oğulları arasında Numan’a bir hizmetçi köle ikram etmesini uygun görmemiş bunun oğullar arasında eşitsizlik olacağını, ikramda bulunduğu hizmetciyi geri almasını emretmiştir. Çocuklar arasında yapılacak eşitsizlikler çocuklar arasında dargınlığa, kırgınlığa ve aile saygınlığının kalkmasına sebeb olmaktadır. Hakikaten beş çocuğu olan baba her çocuğundan aynı saygıyı duymak ister, birisinin biraz yavaş davranması onu üzer. Çocuklar da babalarından aynı sevgi ve ikramı görmek isterler, içlerinden birine fazla ilgi gösterirse arada doğacak geçimsizliğin sebebi olmuş olur. Böyle bir davranış mekruh bir davranış olmakla beraber bu ikram geçerli sayılır. Bu işin cemiyet nizamını bozacağını duyuran Fahr-i Kainat Efendimiz böyle bir ikrama şahitliği kabul etmemiştir.