ITK (AZAT) BÖLÜMÜ · 9 – MÜDEBBER KÖLENİN SATILMASI
3955 – Câbir bin Abdullah radıyallahu anh’dan rivâyet edildiğine göre, bir zât kölesini (ben öldükten sonra hürsün şeklinde) müdebber olarak azat etti. O kimsenin başka malı yoktu. Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem, o kimseye müdebber kölesini satmasını emretti. Köle de yedi veya dokuz yüz (dirheme) satıldı. [531]
3956 – Câbir bin Abdulah radıyallahu anh’dan: Sen müdebberin parasına başkasından daha müstehaksın. Bir önceki hadise Câbir şu ilavede bulunmuştur. Allah’ın da ona ihtiyacı yoktur.
3957 – Câbir radıyallahu anh’dan: Ensardan Ebû Mezkür denen bir zât Yakub adındaki kölesini müdebber olarak (ben öldükten sonra hürsün diyerek) azat etti. Onun bu köleden başka sahip olduğu malı da yoktu. Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem, onu çağırdı ve şöyle buyurdu: “Bu, müdebber köleyi kim satın alacak?” Onu Nuaym bin Abdullah bin Nehham sekiz yüz dirheme satın aldı. Parayı Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem, Ebu Mezkür’e verdi. Sonra Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Sizden biriniz fakir olduğunda önce kendi nefsine (ikramla) başlasın, eğer kendisinden bir şey artarsa kendi aile fertlerine harcasın, eğer ailesinden bir şey artarsa yakınlarına harcasın.” Veya şöyle buyurdu: “Rahim yakınlığı olanlara harcasın, eğer bir şey artarsa şuraya şuraya (çevrenin fakirlerine, daha sonra uzak fakirlere) harcasın.” [532]
İZAH
Müdebber yolu ile azat edilen kölenin efendisi borçlu olur. O köleden başka malı yoksa müdebber satılarak borcun ödenebileceğine bu hadisle istidlal edilmiştir. Böyle bir zarûret olmadıkça müdebberin satılmasına İmam-ı Azam hazretleri cevaz vermemektedir. Malik hazretleri de bu görüştedir. İmam-ı Şafiî ve Ahmed bin Hanbel hazretleri bu hadisle istidlal ederek caizdir, demişlerdir.