İCÂRE BÖLÜMÜ · 67 – SATIN ALINAN YİYECEK MADDESİNİ TESLİM ALMADAN ÖNCE SATMAK
3492 – İbn-i Ömer radıyallahu anh’dan: Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Kim bir yiyecek satın alırsa onu (satıcıdan) teslim almadan önce (başkasına) satmasın.”
İZAH
Yiyecek eşya teslim alınmadan önce başkasına satılamaz. Diğer eşyalar hakkında şu ihtilaflar var:
1- Ebû Hanife hazretlerine göre; ev ve arazi teslim alınmadan önce satılabilir. Başka hiçbir mal teslim alınmadıkça satılamaz.
2- İmam-ı Şâfiî’ye göre: Teslim alınmadıkça hiçbir şey satılamaz.
3- İmam Malik, yiyecek ve içeceklerden başka her şeyin teslim alınmadan satılması caizdir.
4- Ahmed bin Hanbel, ölçülen ve tartılan yiyeceklerden başka her şeyin satılması caizdir. (Maâlim-üs-Sünen, c. 5, s. 132)
3493 – İbn-i Ömer radıyallahu anh’dan: – Biz Peygamberimiz sallallahu aleyhi ve sellem’in (sağlığı) zamanında yiyecek satın alırdık. Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem satın aldığımız malı, satmadan önce başka bir yere nakletmemiz için bize haber gönderir, emir verirdi. Yani götürü usulü satın alırdı. [272]
İZAH
Bu hadis-i şerif satın alınan malın yeri değiştirildiğinde, o malın teslim alınmış sayılacağına delâlet eder. Cüzaf: Ölçmeden, tartmadan götürü olarak demektir.
3494 – İbn-i Ömer radıyallahu anh’dan rivâyet edildiğine göre şöyle demiştir: – Çarşının yukarı kısmında yiyecek maddeleri götürü olarak alıp satıyorlardı. Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem: Satın aldıkları malı yerinden nakletmeden (teslim almadan) satmaktan nehyetti.
3495 – Abdullah bin Ömer radıyallahu anh’dan şöyle rivâyet olundu: – Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem bir kimsenin ölçek ile satın aldığı gıda maddesini teslim almadıkça başkasına satmasından nehyetti. [273]
3496 – İbn-i Abbas radıyallahu anh’dan rivâyet olunduğuna göre şöyle demiştir: Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Kim bir yiyecek maddesini satın alırsa onu ölçü ile teslim almadıkça satmasın.” Ebû Bekir bin Şeybe’nin rivâyetinde şu ziyade var: Tavus şöyle dedi: Ben İbn-i Abbas’a neden teslim alınmadan satmak yasak edildi dedim, İbn-i Abbas: “Görmüyor musun? Ashab altın ve yiyecek maddesi ile veresiye alış veriş yapıyorlardı” cevabını verdi.
3497 – İbn-i Abbas radıyallahu anh’dan rivâyet edildiğine göre şöyle demiştir: Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem: “Sizden biriniz bir yiyecek satın aldığında onu teslim almadıkça (başkasına) satmasın” buyurdu. Süleymân bin Harb ise; tam olarak teslim alıncaya kadar diye rivâyet etti. [274] Müsedded’in rivâyetinde şu ziyade var: İbn-i Abbas demiş ki: Her malın (teslim almadan satılmayacağında) yiyecek gibi olduğunu zannediyorum.
3498 – İbn-i Ömer radıyallahu anh’dan: Asr-ı Saadette götürü yiyecek alıp onu kendi eşyasının yanına nakletmeden satmaları yüzünden insanların dövüldüğünü gördüm, demiştir. [275]
3499 – İbn-i Ömer radıyallahu anh’dan: Çarşıdan zeytinyağı satın aldım. Onu tam mal edindikten sonra bana bir zât rastgeldi. Ve bana çok güzel kâr verdi. Ben onun eline elimi tutuşturmak istedim. Arkamdan bir zât hemen kolumu tuttu. Döndüm baktım bir de ne göreyim, beni tutan zât Zeyd bin Sabit imiş. Bana şöyle dedi: Onu satın aldığın yerden kendi evine, korumana almadıkça satma. Çünkü Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem: – Malın satın alındığı yerden, tüccar kendi deposuna (eşyalarının yanına) taşımadan satılmasını nehyetti.