İCÂRE BÖLÜMÜ · 48 – SÜTLÜ GÖRÜNMESİ İÇİN BİRKAÇ GÜN SAĞILMAYAN HAYVANI ALANIN DURUMU
3443 – Ebû Hüreyre radıyallahu anh’dan rivâyet edildiğine göre Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Alış veriş için Kervanı (şehir dışında) karşılamayın, biriniz öbürünüzün satışı üzerine satışta bulunmasın. Deve ve koyunun sütünü (müşteriyi kandırmak için) memesinde durdurmayın. Bu hayvanların sütü memesinde tutulduktan sonra, kim onu satın alırsa sağıldıktan sonra müşteri iki görüşten birini tercih etmekte muhayyerdir. Eğer razı olursa hayvanı alıkor, eğer razı olmazsa hayvanı satıcıya iade eder. (Sütünü sağdığı için) bir sa’ hurma iade eder.” [245]
İZAH
Daha çok paraya satabilmek için hayvanın sütünü birkaç gün sağmayıp sonra da hayvanı çok sütlüdür, memesini görmüyor musun diye satmak doğrudan doğruya alıcıyı kandırmaktır ki; İslam ahlakına uymaz. Böyle bir satış meydana gelmiş ise, hayvanı satın alan aldatılmış olduğunu anlayınca, iki taraftan birini seçmekte muhayyer olur.
1 – Ya hayvanı alıkor,
2 – Veya üç gün içinde hayvanı sahibine iade eder. İmam Malik’e göre: Hadisin metninde bildirildiği gibi hayvanın sağılan sütüne karşılık bir sa’ 1040 dirhem 3.333 gram hurma, yoksa arpa veya o kadar buğday iade eder. 344 nolu hadis buğday iadesini red ederse de 3445 nolu hadiste ruhsat vardır. Musarrat: Deve, inek ve koyun iki üç gün sağılmayıp, süt memesinde çoğalınca, sütlüdür diye pazara sürülmesidir.
3444 – Ebû Hüreyre radıyallahu anh’dan rivâyet edildiğine göre Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Bir kimse (iki veya üç gün) sütü memesinde tutulmuş bir koyunu satın alırsa, o kimse üç gün muhayyerdir. Dilerse koyunu buğdaydan yapılmamış bir sa’ yiyecekle birlikte iade eder.” [246]
3445 – Ebû Hüreyre radıyallahu anh’dan rivâyet edildiğine göre, Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Kim sütü memesinde (iki veya üç gün) bekletilmiş bir koyunu satın alır ve onu sağarsa hayvandan (ve sütünden) razı olursa onu alıkor. Eğer razı olmazsa her bir sağışına bir sa’ hurma verir.” [247]
İZAH
Eğer memesinde süt biriktirilen koyun bir değil de birkaç tane ise hadisin lafzına göre bunların sütünden razı olmaz da sahibine iade etmek isterse hepsini sağdığına karışılk bir sa’ hurma kafî gelir. Yine hadisin lafzı her birini sağdığına karşılık ayrı ayrı birer sa’ hurma verir anlamına da müsaittir. İbni Kudame’nin naklettiğine göre: Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelîlerin çoğunun görüşü de böyledir.
3446 – Cümey bin Umeyr et-Teymî’nin Abdullah bin Ömer’den işittiğine göre Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: “Kim memesinde sütü (iki veya üç gün) bekletilmiş bir koyunu satın alırsa üç gün muhayyerdir. Eğer hayvanı alıkoymayıp iade edecekse onunla beraber sütünün kıymetinin bir veya iki misli buğday da iade eder.” [248]
İZAH
“Muhaffele” kelimesi “musarrat” kelimesi ile aynı anlamdadır. Sütü çok sanılsın diye iki üç gün sağılmayıp memesi şiştikten sonra pazara çekilen hayvana denir. Bu hayvanı alan kimse aldatıldığını anlayınca muhayyer olur. Üç gün içinde isterse alış verişi bozar, hayvanı iade eder. Sağdığı süte karşılık bir sa’ hurma veya bir sa’ buğday iade eder veya hayvanı alıkor.