İCÂRE BÖLÜMÜ · 38 – TABİBLERİN KAZANCI
3418 – Ebû Saîd el-Hudrî radıyallahu anh’dan rivâyete göre: Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’in ashabından bir topluluk bir seriyyede sefere çıktılar. Arap kabilelerinden birisinin yanında konakladılar onlardan kendilerini misafir etmelerini istediler. O, kabile onları misafir etmekten kaçındı. O kabilenin başkanı (zehirli bir hayvan tarafından) sokuldu. Ona bütün şifâ yollarını denediler, hiçbir şey ona fayda vermedi. Kabileden biri şöyle dedi: Şu size misafir olarak inen topluluğa gelseniz, umulur ki onlardan birinde başkanınıza fayda verecek bir şey (ilaç) bulunabilir. Bunun üzerine, o kabileden bir zât bu misafir topluluğa gelerek şöyle dedi: Başkanımız bir hayvan tarafından zehirlendi, (ne kadar tedavi yolları varsa denedik, ona hiçbir şey fayda vermedi) yanınızda başkanımıza fayda verecek bir şey var mı? Yani rukye bileniniz var mı? Topluluktan bir zat; “Ben efsun yaparım ama biz sizden bizi misafir etmenizi istedik, siz ise bizi misafir etmekten kaçındınız. Bana ücret takdir etmedikçe başkanınıza efsun yapmam” dedi. O zata (ücret olarak) bir koyun sürüsü takdir ettiler. Onun üzerine başkana geldi ve onun üzerine Ümmü’l- Kitabı (Fatiha’yı) okudu ve üzerine üfledi. Başkan bağdan çözülmüşcesine zehirin tesirinden kurtuldu, onlara vermek üzere anlaştıkları sürüyü verdi. Ashab topluluğu koyunları taksim edin, dediler. Efsun yapan zat, Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’e varıp onun reyini alalım, dedi. Sabahleyin Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’in huzuruna vardılar. Bunu Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’e anlattılar. Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem, “Bunun efsun olduğunu nereden öğrendiniz. Çok güzel yaptınız. Sürüden bana da bir pay ayırınız” buyurdu. [230]
3419 – Ebû Saîd el-Hudrî’den, Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’den bir önce geçen şu hadisi (farklı bir tarikle) rivâyet olundu.
3420 – Harice bin Salt radıyallahu anh’ın amcasından rivâyet edildiğine göre: O bir kavme uğradı, o kavmin insanları ona geldiler ve sen şu zatın (Hazreti Peygamberin) yanından hayırlı bir şey getirmişindir. Bizim için şu (zehirlenmiş) adama efsun yapıver dediler. Ona iplerle bağlı deli bir adam getirdiler. Üç gün sabah ve akşam Fatiha ile efsun yaptı. Fatihayı her okuyup bitirişinde tükürüğünü ağzında topluyor, sonra tükürüyordu. Adam sanki bağdan çözülür gibi oldu (iyileşti). Ona karşılığında bir şey verdiler. Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’e gelerek durumu anlattı. Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem, “Ye, ömrüme yemin ederim ki batıl efsunlar yaparak aldıkları karşılığı yiyenler var. Yemin olsun sen hak olan bir efsun karşılığında aldığını yedin” buyurdu.
İZAH
3420 ve 3421 nolu hadislerin görünüşünden efsun karşılğında alınan ücretin helal olacağı anlaşılmaktadır. Hattabî’ye göre bu hadis-i şeriflerden şu hükümler anlaşılmaktadır.
1 – Kur’an-ı satmanın caiz olacağı,
2 – Kur’an’ı yazmak karşılığında ücret alınabileceği,
3 – Doktorluk yapanın tedavi karşılığında bir ücret almasının caiz olacağı,
4 – Kur’an talimi karşılığında ücret almasının caiz olacağı. Eğer caiz olmasaydı, Fatiha ile yapılan efsun karşılığında alınan koyun sürüsünün sahiplerine iadesi emredilirdi. Halbuki böyle olmayıp iyi yapmışsınız diye yaptıkları desteklenmiştir. Vaktiyle tedavi usullerinden biri de okumak yoluyla yapılırdı. Samimi, temiz ruha sahip insanların yapacakları bu efsun Allah (c.c) hazretlerinin müsadesiyle tesirini gösteriyordu. Ashab-ı Kiram’ın yaptıkları bu efsun, bunun bir örneğidir. Ama zaman geçtikçe inançların zayıflaması efsun yapanların samimiyetsizliği sadece madde için efsun yapmaları, okuyanın ve okunanın birbirlerine güvensizlikleri, bu usûlü bozmuştur. Bundan dolayı günümüzde Kur’an-ı yüzüne okuyamayan, fatihayı bile zor bilen kendisine okuyucu süsü veren sahte tedaviciler türemiştir.