Mekke, Medine ve Kudüs’teki ziyaret noktalarını şehir ve türüne göre süzün; anlamını okuyup gerçek konumunu açın.
Hz. İbrahim (a.s.) ve ailesinin Allah yolundaki teslimiyet ve fedakârlıklarına sahne olan, içinde Kâbe’yi ve hac ibadetinin yapıldığı yerleri barındıran, Kur’an-ı Kerim’in vahyine şahit olan, Hz. Hatice (r.a.) ile birçok sahabe-i kiramın medfun bulunduğu, Harem (dokunulmaz) olup Ümmü’l-Kura (şehirlerin anası) olarak adlandırılan Mekke-i Mükerreme mübarek bir belde ve mukaddes bir şehirdir.
Haritada göster ↗Mescid-i Haram, Mekke’de bulunan ve Kâbe’yi çevreleyen, İslam’ın en kutsal mescididir. Hac ve umre ibadetlerinin tamamı bu mescid içinde veya onunla bağlantılı alanlarda yerine getirilir.
Haritada göster ↗Safa Tepesi, Mekke’de Mescid-i Haram sınırları içinde yer alan ve hac ile umrede yapılan sa‘y ibadetinin başlangıç noktasıdır. Hz. Hacer’in oğlu Hz. İsmail için su arayışını sembolize eder.
Haritada göster ↗Kâbe, Mekke’de Mescid-i Haram’ın merkezinde yer alan ve Müslümanların namazda yöneldikleri kıbledir. İlk olarak Hz. İbrahim ve oğlu Hz. İsmail tarafından inşa edilmiş, hac ve umre ibadetlerinin merkezini oluşturmuştur.
Haritada göster ↗Merve Tepesi, Mekke’de Mescid-i Haram sınırları içinde yer alan ve hac ile umrede yapılan sa‘y ibadetinin bitiş noktasıdır. Safa ile Merve arasında yapılan sa‘y, Hz. Hacer’in teslimiyetini ve sabrını hatırlatır.
Haritada göster ↗Peygamber Efendimizin (s.a.s) doğduğu ev, Mekke’nin doğusunda, sa’y alanının karşısında Mina ve Aziziye’ye giden tünel girişine yakın bir yerde bulunmaktadır. Peygamberimizin doğduğu ev çeşitli dönemlerde tamir ettirilmiş, Abbasiler döneminde mescide dönüştürülmüştür. Osmanlı Sultanı II.Mustafa, bu evde Peygamberimizin doğduğu Rebîülevvel ayının 12. gecesinde ve ilk vahyin geldiği Ramazan ayının 27. gecesinde mevlit törenleri düzenlenmesini emretmiş ve bunun için tahsisat ayırmıştır. Günümüzde bu evin yerinde son yıllarda yapılan ve kütüphane olarak kullanılan bir bina bulunmaktadır.
Haritada göster ↗Arafat, Mekke’nin doğusunda bulunan ve hac ibadetinin en önemli rüknü olan vakfenin yapıldığı kutsal mekândır. Arafat’ta vakfe yapmayan kişinin haccı geçerli olmaz. Bununla birlikte; Hz. Âdem ile Hz. Havvâ’nın yeryüzüne indikten sonra burada buluşmaları veya Cebrâil’in Hz. İbrahim’e haccın yapılışını öğretirken Arafat’a geldiklerinde ona, “Arefte?” (Anladın mı?) diye sorması, onun da “Areftü” (anladım) demesinden dolayı buraya Arafat denildiği kaynaklarda yer almaktadır.
Haritada göster ↗Müzdelife, Arafat ile Mina arasında yer alan ve hacıların Arafat vakfesinden sonra geceleyerek Müzdelife vakfesini yaptıkları kutsal mekândır. Şeytan taşlamada kullanılan taşlar geleneksel olarak burada toplanır.
Haritada göster ↗Mescid-i Cin, Cennetü’l-Muallâ’nın yakınında ve Mescid-i Haram’ın kuzeyinde olup buraya yürüme mesafesindedir. Peygamber Efendimiz (s.a.s) değişik zaman ve mekânlarda cinlere vahiy tebliğ etmek için Kur’an okurdu. Bir gün Abdullah b. Mes‘ûd’la birlikte Hacûn yakınlarında bir yere gittiklerinde toprağa bir çizgi çekerek ondan bunu aşmamasını istemiş ve çizginin ilerisinde cinlere Kur’an okumuştur. Daha sonraları bu yere Mescid-i Cin olarak adlandırılan bir mescit yapılmıştır.
Haritada göster ↗Mina, Mekke ile Müzdelife arasında bulunan ve hac ibadeti sırasında şeytan taşlama, kurban kesme ve tıraş olma gibi önemli görevlerin yerine getirildiği kutsal bölgedir. Hacılar bayram günlerinde Mina’da konaklar.
Haritada göster ↗Mekke’nin en eski mezarlığı olan Cennetü’l-Mualla, Mescid-i Haram’ın kuzeyinde ve buraya yürüme mesafesinde olup Cin Mescidi’ne yakın bir yerdedir. Peygamber Efendimizin dedeleri Kusay ve Abdülmuttalib, amcası Ebû Tâlib, hanımı Hz. Hatice, oğulları Kâsım ve Abdullah ile sahabeden Abdullah b. Zübeyr’in mezarlarının bu mezarlıkta olduğu bilinmektedir. Hz. Hatice’nin buradaki kabrinin üzerine Kanûnî Sultan Süleyman tarafından kubbeli bir türbe yaptırılmış ve bir de türbedar görevlendirilmiştir. Ancak 1926 yılında Cennetü’l-Muallâ’daki bütün türbeler yıktırılmış ve mezar taşları kaldırılmıştır.
Haritada göster ↗Peygamber Efendimize ilk vahyin geldiği mağaranın adı Hira, bu mağaranın bulunduğu dağın adı ise Nur Dağı’dır (Cebel-i Nur). Bu dağa Hira Dağı da denilmektedir. Nur Dağı Mekke’nin kuzeydoğusunda Kâbe’ye yaklaşık 5 km uzaklıktadır. İnsanlara en doğru yolu gösteren vahiy nurunun Peygamber Efendimize ilk defa bu dağda inmiş olmasından dolayı bu adı aldığı sanılmaktadır.
Haritada göster ↗Peygamberimizin hicret esnasında gizlendiği, Kur’an-ı Kerîm’de zikri geçen (Tevbe, 9/40) mağaranın bulunduğu dağdır. Yaklaşık 759 metre yükseklikte olan Sevr Dağı, Mescid-i Haram’a 3 km uzaklıktadır. Mekke’de müşriklerin Müslümanlara karşı yaptıkları baskı ve zulümlerin dayanılmaz hâle gelmesi üzerine Peygamberimiz onların Medine’ye hicret etmesine izin vermişti
Haritada göster ↗Arafat bölgesinin kuzeybatı tarafında Müzdelife istikametinde bulunan büyük caminin adıdır. Hacda arefe günü öğle ve ikindi namazları cemaat-i kübra (büyük cemaat) ve cem-i takdim (usulüne göre birleştirilerek) ile bu camide kılınır ve burada hutbe okunur.
Haritada göster ↗Hacıların Kurban Bayramı günlerinde Mina’da attıkları küçük taşların her birine ve bu taşların atıldığı üç ayrı yere “cemre” denir (çoğulu: cemerât). Cemrelerden Mina-Mekke yönündeki ilkine küçük veya birinci cemre, ikincisine orta cemre, üçüncüsüne de büyük cemre veya Akabe cemresi adı verilir.
Haritada göster ↗Bu nurlu şehir Peygamberimizin hicret yurdudur. Burada yaşayan bahtiyar insanların Birinci ve İkinci Akabe Biatlarında Peygamber Efendimizle (s.a.s.) buluşup ona bağlılık yemini etmeleri sonucu İslam’la tanışmıştır. Mekkeli müşriklerin baskı ve eziyetleri sonucu Peygamberimiz 24 Eylül 622 tarihinde buraya hicret etmiştir. Medine hicretle birlikte Mekkeli birçok muhacirin de sığınağı ve İslam’ın parlayan bir merkezi olmuştur. İslam’ın nuru dünyaya buradan yayılmıştır.
Haritada göster ↗Mescid-i Aksâ, Kudüs’te bulunan ve İslam’ın üç kutsal mescidinden biri kabul edilen mübarek mekândır. İsrâ ve Mi‘rac hadisesiyle özel bir öneme sahip olup, Müslümanların ilk kıblesidir.
Haritada göster ↗Mescid-i Nebevî, Medine’de bulunan ve Hz. Peygamber (s.a.v.) tarafından inşa edilen İslam’ın en kutsal mescidlerinden biridir. Hz. Peygamber’in kabri ile Ravza-i Mutahhara bu mescid içinde yer alır.
Haritada göster ↗Mescid-i Nebevî’de Efendimizin hücre-i saâdetleri ile minberi arasında kalan 22x15 ebadındaki bölüme Ravza-i Mutahhara denir. İslamiyet’in ilk yıllarına ait birtakım hatıraları taşıyan bazı sütunların da yer aldığı Ravza-i Mutahhara, Mescid-i Nebevî ile ilgili tüm imar çalışmalarında özenle korunmuştur. Peygamberimiz (s.a.s) bu bölümle ilgili olarak “Evimle minberimin arası cennet bahçelerinden bir bahçedir. Minberim de (Kevser) Havuzumun üzerindedir.” (Buhari, Mescid-ü Mekke, II, 57) buyurmuştur. Bu nedenle Efendimizi (s.a.s) ziyarete gelen misafirler, yeryüzünün en değerli yerlerinden biri olan bu bölümde namaz kılmaya özen gösterirler.
Haritada göster ↗Mescid-i Nebevî’nin doğusunda ve ona çok yakın bir yerde bulunan mezarlığa Baki’ Mezarlığı denir. Boş bir araziden ve çalılıklardan ibaret olan bu alan Peygamber Efendimiz tarafından mezarlık olarak tahsis edilmiştir. Osman b. Maz’un ve Es’ad b. Zürare buraya ilk defnedilen sahabelerdir. Bu mezarlıkta aralarında Peygamber Efendimizin (s.a.s.) bazı eşleri, çocukları, halaları, teyzeleri, amcası Hz. Abbas, torunları Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin, üçüncü halife Hz. Osman, Hz. Ebu Hureyre, Hz. Abdurrahman b. Avf gibi ehl-i beyt ve sahabenin ileri gelenlerinin de yer aldığı binlerce sahabe medfundur. Baki’ Mezarlığı, bağrında barındırdığı bu değerli konuklarından dolayı milletimiz arasında “Cennetü’l-Baki” olarak meşhur olmuştur.
Haritada göster ↗Resulü Ekrem (s.a.s), bayram namazlarını Mescid-i Nebevî’nin güneybatısında, 500 metre ilerisinde yer alan açık bir alanda kıldırmış; zaman zaman burayı yağmur duası için de kullanmıştır. Sonraları musalla hâline getirilen bu alana Ömer b. Abdulaziz zamanında bir mescit yapılmış ve Musalla Mescidi olarak isimlendirilmiştir. Bu mescit, Efendimizi (s.a.s) bazen bir bulutun namaz ve dua esnasında güneşten koruduğu için Gâmame Mescidi ismiyle meşhur olmuştur. Gâmame Mescidi, Sultan Abdülmecit zamanında yeniden yapılmış; II. Abdülhamit zamanında ve son olarak da mimari tarzı korunarak 1990 yılında kapsamlı bir onarımdan geçmiştir.
Haritada göster ↗Peygamberimiz (s.a.s.) hicret yolculuğunda Medine-i Münevvere’ye yaklaşık 5 km mesafede olan Kuba mevkiine 20 Eylül 622 tarihinde ulaşmış, burada birkaç gün kalmış ve bu süre içerisinde Kuba Mescidini inşa etmiştir. Bu mescidin inşasında bizzat kendisi de çalışmıştır. İslam’ın ilk mescidi olan Kuba Mescidi hakkında Kur’an-ı Kerim’de şöyle buyurulmuştur: “…İlk günden takvâ üzere kurulan mescit, elbette içinde namaza durmana daha uygundur. Orada temizlenmeyi seven kimseler vardır. Allah da temizlenenleri sever.” (Tevbe, 9/108)
Haritada göster ↗Peygamber Efendimiz (s.a.s) Kuba’da bir süre kaldıktan sonra Mekke’den gelen Hz. Ali ve diğer muhacirlerle birlikte Medine-i Münevvere’ye doğru hareket etti. Yolda, Kuba Mescidine yakın Ranuna denilen yere geldiklerinde öğle vakti olmuştu. Burada ashabına ilk Cuma namazını kıldırdı ve hutbe okudu. Daha sonra ilk cumanın hatırasını yaşatmak üzere Ömer b. Abdülaziz tarafından buraya Cuma Mescidi yapılmıştır. Tarihî süreçte birkaç kez onarılan bu mescit, 1992 yılında yıkılarak yerine daha büyük bir mescit inşa edilmiştir.
Haritada göster ↗Efendimiz Mekke’deyken Kâbe’de kıldığı namazlarda, Rükn-i Yemânî ile Hacer-i Esved arasından Kâbe’yi önüne almak suretiyle hem Kâbe’ye, hem de Kudüs’e yönelmiş olmaktaydı. “... Seni elbette, hoşlanacağın kıbleye döndüreceğiz. O hâlde hemen Mescid-i Haram’a (Kâ’be’ye) doğru dön. (Ey mü’minler) siz de nerede olursanız olun, (namazda) oraya doğru dönün.” Bu ayetle beraber oradaki sahabe, namaz içerisinde yönlerini Kudüs’ten Kâbe’ye çevirdiler. Bundan dolayı “İki kıble mescidi” anlamına gelen “Kıbleteyn Mescidi” adı verildi.
Haritada göster ↗Hendek Savaşı esnasında Peygamber Efendimizin (s.a.s) ve sahabenin namaz kıldıkları, dua ettikleri yerlere sonraki dönemlerde yedi küçük mescit yapılmıştır. Bu nedenle bu bölge Yedi Mescitler (Mesâcid-i Seb’a) olarak bilinir. Günümüzde Efendimizin karargâhını kurduğu yere yapılan Fetih Mescidi ile Hz. Ömer ve Hz. Selman Mescidi dışındaki diğer dört mescit yıkılarak yerine büyük ve modern bir mescit yapılmıştır.
Haritada göster ↗Medine’nin 5 km. kuzeyinde yer alır. Bedir Savaşı’ndan sonra sahabenin yaptıkları ikinci büyük savaş burada vuku bulmuştur. Uhud Savaşı (Hicrî 3 / Miladî 625)’ta şehit olan sahabelerin defnedildiği bu alan, hem tarihî hem de manevî açıdan büyük önem taşır.
Haritada göster ↗Hicaz demiryolu projesi kapsamında 1908 yılında II. Abdulhamit tarafından inşa ettirilmiştir. Bir sanat âbidesi olan Medine Tren İstasyonu, yolcular trenden indikten sonra hemen karşılarında Kubbe-î Hadra'yı görecek şekilde tasarlanmıştır. O zamanki lokomotifler büyük bir gürültü ile ilerledikleri için Sultan Abdülhamid'in talimatıyla trenin Medine'ye daha sessiz bir şekilde girmesi için tedbirler alınmıştır.
Haritada göster ↗Medine-i Münevvere yönünden umre veya hac yapacakların mikat (ihrama girme) yeri Zülhuleyfe’dir. Peygamberimiz (s.a.s) hac ve umre yapmak için Medine’den ayrılırken burada ihrama girip namaz kılmıştır. Bu yere daha sonra mescit yapılmış ve bu mescit tarih boyunca pek çok defa yenilenmiş ve genişletilmiştir. İnşa edildiği yerden dolayı Zülhuleyfe (Mikat) Mescidi olarak bilinen bu mescit, Âbâr-ı (Ebyâr-ı) Ali olarak da bilinmektedir. Medine’den 8 km uzaklıkta, Medine-Mekke otoyolunun sağ tarafında bulunan mescit, son dönemde beş bin kişinin aynı anda namaz kılabileceği şekilde yeniden inşa edilmiştir.
Haritada göster ↗Hicaz Demiryolu projesi kapsamında istasyonun hemen karşısına 1908 yılında II. Abdülhamit tarafından yaptırılan küçük bir mescittir. Hamidiye Mescidi olarak da bilinen bu mescit, Amberiye bölgesinde yer aldığı için Amberiye Mescidi olarak meşhur olmuştur. Osmanlı mimari tarzında yapılan ve günümüzde de beş vakit namazın kılındığı Ambe riye Mescidi revakları ve hendesesi ile hâlâ göz kamaştırmaktadır.
Haritada göster ↗