Abdurrahman Hilmî'nin sertarîk oluşu
Mustafa Şevkî'nin ardından Moravî Mehmed Emin tarafından Cerrâhî Âsitânesi sertarîkliğine getirildi.

Nûreddin Cerrâhî'ye nispet edilen; İstanbul Karagümrük'teki âsitâne çevresinde teşekkül eden Halvetî-Ramazânî kolu.
Bu sayfa yolun anlaşılır ve kaynaklı giriş dosyasıdır. Tarikat nispeti, fıkhî mezhep veya itikadî hüküm değildir. Geniş silsile, bütün alt kollar ve uzmanlık arşivi kardeş sitemizde tutulur.
Ayrıntılı Cerrâhiyye dosyasını Tarikat.org’da aç ↗Teşekkül ve pîr Karagümrük merkezli irşadıyla Halvetiyye’nin Cerrâhiyye koluna adını veren pîr. Muhammed Nûreddin Cerrâhî, yolun kendisine nispet edildiği başlıca pîrdir.
Tarihî gelişim ve usul Cerrâhiyye, Halvetiyye’nin Ramazâniyye kolu içinde Muhammed Nûreddin Cerrâhî’ye nispet edilir. Karagümrük âsitânesi, günlük evrâd, devran, ilâhi, taç ve hırka erkânı yolun kurumsal hafızasını oluşturur. Nûreddin Cerrâhî’den önceki ortak Halvetî silsile, Cerrahîliğe mahsus sonraki postnişin zincirinden ayrılarak gösterilmelidir.
Coğrafya ve devam Cerrâhiyye, xvıı-xvııı. yüzyıldan günümüze İstanbul merkezli; Anadolu, Balkanlar ve modern diaspora sahasında farklı irşad halkaları, tekkeler ve alt kollar meydana getirdi. Ana yolun ortak ilkeleriyle yerel kolların uygulamaları birbirine karıştırılmadan gösterilir. Silsileyi okuma Silsile, pîrden önceki mânevî nispetleri ve pîrden sonraki halife ağını birlikte kapsar. Geç menâkıbnâmelerdeki bağlar çağdaş tarih kaydı gibi sunulmaz; pîr, pîr-i sânî ve teşkilatlandırıcı isimler işlevlerine göre ayrılır. Başvuru TDV İslâm Ansiklopedisi: Cerrâhiyye
Mustafa Şevkî'nin ardından Moravî Mehmed Emin tarafından Cerrâhî Âsitânesi sertarîkliğine getirildi.
Moravî Mehmed Emin'in ardından Cerrâhî Âsitânesi'nin onuncu postnişini oldu.
Cerrâhî hafızasına göre pazartesi mukabelesinde Hayy zikri sürerken vefat etti. Hicrî yıl kaynak içinde 1211/1215 biçiminde ihtilaflıdır.
Cerrâhî silsilesi Hz. Ali, Hasan-ı Basrî, erken Bağdat sûfîleri, Sühreverdî ve Halvetî halkalar üzerinden Yahyâ-yı Şirvânî, Ahmed Şemseddin Marmaravî, Ramazan Mahfî ve Ali Alâeddin Köstendilli'ye; oradan Nûreddin Cerrâhî'ye ulaşır. Âsitâne postu daha sonra on yedi postnişinle İbrâhim Fahreddin Şevki Efendi'ye kadar takip edilir.
Cerrâhiyye'nin pîri ve Karagümrük Âsitânesi'nin kurucusu
Şahsiyet dosyası ↗02748Basralı zâhid, hadis râvisi ve erken tasavvuf silsilesi halkası
Şahsiyet dosyası ↗03816Iraklı zâhid, sûfî ve çok sayıda tarikat silsilesinin müşterek halkası
Şahsiyet dosyası ↗04772–865Bağdat sûfîliği öncüsü, Cüneyd-i Bağdâdî’nin dayısı ve mürşidi
Şahsiyet dosyası ↗05III. (IX.) yüzyıl · ö. 297/909Seyyidü’t-tâife · Bağdat sûfîliğinin büyük imamı · sahv ve temkin meşrebinin ölçü şahsiyeti
Şahsiyet dosyası ↗06TARİHÎ ŞAHSİYETDînever hattı
Şahsiyet dosyası ↗07TARİHÎ ŞAHSİYETDînever hattı
Şahsiyet dosyası ↗08TARİHÎ ŞAHSİYETDînever hattı
Şahsiyet dosyası ↗091097–1168Âdâbü’l-mürîdîn müellifi, Bağdat ribâtının kurucusu ve Sühreverdiyye’nin ilk pîri
Şahsiyet dosyası ↗10TARİHÎ ŞAHSİYETSühreverdî halkası
Şahsiyet dosyası ↗Cerrâhî silsilesi Hz. Ali, Hasan-ı Basrî, erken Bağdat sûfîleri, Sühreverdî ve Halvetî halkalar üzerinden Yahyâ-yı Şirvânî, Ahmed Şemseddin Marmaravî, Ramazan Mahfî ve Ali Alâeddin Köstendilli'ye; oradan Nûreddin Cerrâhî'ye ulaşır. Âsitâne postu daha sonra on yedi postnişinle İbrâhim Fahreddin Şevki Efendi'ye kadar takip edilir.
Tekke, hankah, zâviye, sohbet ve hizmet çevreleri ilgili mekân kayıtlarıyla birlikte okunur.
Karagümrük / İstanbul
Âsitâne ve pîr makamı Halvetiyye’nin Cerrâhiyye kolunun merkezi olan tekke, III. Ahmed tarafından Şeyh Nûreddin Cerrâhî adına yaptırıldı ve 6 Receb 1115’te (15 Kasım 1703) açıldı. Tekke, Nûreddin Cerrâhî’nin türbesini de barındırdığı için hem âsitâne hem pîr makamıdır. Yeniden inşa katmanları Yapı tek bir devrin eseri değildir. Muhsinzâde Mehmed Paşa 1766-67’de tekkeyi yeniledi; 1782 Balat yangınından sonra Seyyid Halil Efendi tarafından yeniden kuruldu. II. Mahmud 1818-19 ve 1835-36’da kapsamlı inşa faaliyetleri yürüttü. Abdülmecid ve II. Abdülhamid dönemlerindeki onarımlar, tevhidhâne-türbe ile harem ve derviş hücrelerinin bugünkü ana düzenini biçimlendirdi. Mekânın işlevi Tevhidhâne, türbe, zâkirler mahfili, selâmlık, harem, meydan ve misafir odaları yalnız zikir icrasını değil; post, musiki meşki, misafir ağırlama ve gündelik tekke hizmetlerini de barındıran bir bütün oluşturuyordu. Tevhidhâne tavanındaki Sultan Mahmud güneşi ve Cerrâhî tacı biçimli bezemeler, yol kimliğinin mimariye yansıyan unsurlarıdır. 1925 sonrasında Tekkelerin kapatılmasından sonra kullanılmayan bölümlerin korunmasında son şeyh ailesinin gayreti belirleyici oldu. Tevhidhâne-türbe 1945’te müze idaresine devredildi ve farklı tarihlerde onarıldı; yapı topluluğu Cerrâhî hafızasının yaşayan ana merkezi olarak varlığını sürdürdü. 1915: yarım hisse meşihatın tevcihi 1915 tarihli kayıtta, Karagümrük’teki Nûreddin Cerrâhî Dergâhı’nda Nimetullah Efendi’nin vefatıyla boşalan yarım hisse meşihatın Fahreddin Efendi’ye tevcihi ve dergâh tahsisatının kendisine verilmesi yer alır. Kayıt, kurum görevi ile tahsisatın birlikte yürütülmesine dairdir.
Tevhidhâne, türbe, harem ve tekke müştemilâtıyla yaşayan tarihî âsitâne; farklı dönem onarımlarının izlerini taşır.
Kaynakta geçen mekân Şeyh Sâdık Efendi Dergâhı , Sefîne-i Evliyâ içinde 1 ayrı kişi veya olay bağlamında anılır. Bu kayıt, eserdeki irşad, postnişinlik, intisap ve defin bağlantıları bir araya getirilerek oluşturulmuştur. Kişi ve gelenek bağlantıları Mekânla doğrudan ilişkilendirilen şahsiyetler: Şeyh Yûnus-ı Bahrî Efendi.
Tarihî kaynak kaydı; konum ve güncel durum araştırılıyor
Ziyaretgâh kaydı Kaynakta “PİR-İ SANİ EŞ-ŞEYH ES-SEYYİD İBRAHİM FAHREDDİN ŞEVKİ EL-CERRAHİ” adıyla, CERRAHİYYE çevresinde, FATİH/İSTANBUL ziyaretgâh kaydı olarak yer alır. Adres tarifi NUREDDİN TEKKE SK. NO:13, ASİTANE-İ CERRAHİYE'DE. İrtihal kaydı Kaynak veri kümesinde hicrî irtihal tarihi 4 ŞABAN 1386 olarak verilir. Bu tarih, şahsiyet dosyasındaki biyografik tarihle ayrıca karşılaştırılmalıdır.
Ziyaretgâh / türbe kaydı; güncel erişim ve fizikî durum saha kontrolüyle güncellenir.
Ziyaretgâh kaydı Kaynakta “EŞ-ŞEYH SEYYİD AHMED ŞEMSEDDİN PAŞA EL-CERRAHİ” adıyla, CERRAHİYYE çevresinde, FATİH/İSTANBUL ziyaretgâh kaydı olarak yer alır. Adres tarifi SERTARİKZADE HAZİRESİ, FATİH CADDESİ İLE SÜLEYMAN ÇELEBİ SK. KEŞİMİNDE BULUNUYOR. İrtihal kaydı Kaynak veri kümesinde hicrî irtihal tarihi 1283 olarak verilir. Bu tarih, şahsiyet dosyasındaki biyografik tarihle ayrıca karşılaştırılmalıdır.
Ziyaretgâh / türbe kaydı; güncel erişim ve fizikî durum saha kontrolüyle güncellenir.
Ziyaretgâh kaydı Kaynakta “EŞ-ŞEYH AHMED EFENDİ EL-CERRAHİ” adıyla, CERRAHİYYE çevresinde, FATİH/İSTANBUL ziyaretgâh kaydı olarak yer alır. Adres tarifi HASAN FEHMİ PAŞA CD. NO:22, EVRENOS DEDE TÜRBESİ'NDE MEDFUN.
Ziyaretgâh / türbe kaydı; güncel erişim ve fizikî durum saha kontrolüyle güncellenir.
Ziyaretgâh kaydı Kaynakta “EŞ-ŞEYH SERTARİK HALİL AŞKİ EFENDİ EL-CERRAHİ” adıyla, CERRAHİYYE çevresinde, FATİH/İSTANBUL ziyaretgâh kaydı olarak yer alır. Adres tarifi NİZAMİ TEKKESİ HAZİRESİ'NDE MEDFUN İMİŞ. HATİCE SULTAN SK. NO:16 İrtihal kaydı Kaynak veri kümesinde hicrî irtihal tarihi 17 RECEP 1274 olarak verilir. Bu tarih, şahsiyet dosyasındaki biyografik tarihle ayrıca karşılaştırılmalıdır.
Ziyaretgâh / türbe kaydı; güncel erişim ve fizikî durum saha kontrolüyle güncellenir.
Ziyaretgâh kaydı Kaynakta “EŞ-ŞEYH İSMAİL AŞKİ EFENDİ EL-CERRAHİ” adıyla, CERRAHİYYE çevresinde, FATİH/İSTANBUL ziyaretgâh kaydı olarak yer alır. Adres tarifi NİZAMİ TEKKESİ HAZİRESİ'NDE MEDFUN. HATİCE SULTAN SK. NO:16 İrtihal kaydı Kaynak veri kümesinde hicrî irtihal tarihi 1310 olarak verilir. Bu tarih, şahsiyet dosyasındaki biyografik tarihle ayrıca karşılaştırılmalıdır.
Fatih Belediyesi 24 Haziran 2025 haberinde İsmail Aşkî Efendi kabrinin bakım ve onarımının tamamlandığı bildirilir. Güncel erişim ayrıca kontrol edilmelidir.
Kimlik ve kaynak incelemesi ↗Ziyaretgâh kaydı Kaynakta “EŞ-ŞEYH REİSÜLKURRA ZERDECİZADE HÜSEYİN EFENDİ EL-CERRAHİ” adıyla, CERRAHİYYE çevresinde, FATİH/İSTANBUL ziyaretgâh kaydı olarak yer alır. Adres tarifi KARABAŞ ÇEŞMESİ SK. NO:1, KARAGÖZ MEHMET PAŞA CAMİİ BAHÇESİ'NDE İrtihal kaydı Kaynak veri kümesinde hicrî irtihal tarihi 1201 olarak verilir. Bu tarih, şahsiyet dosyasındaki biyografik tarihle ayrıca karşılaştırılmalıdır.
Ziyaretgâh / türbe kaydı; güncel erişim ve fizikî durum saha kontrolüyle güncellenir.
Bu yolun kişi, kavram ve tarih kayıtlarını birleştiren editoryal okumalar.
Kelime-i tevhid, esmâ ve yedi tavır. Envâr ve Tabakāt metninin ilgili bölümlerinden hazırlanmış kaynaklı inceleme.
Zikir halkası, devran, gülbank ve tekke görevleri. Envâr ve Tabakāt metninin ilgili bölümlerinden hazırlanmış kaynaklı inceleme.
Sabah-akşam evrâdı ve aidiyet işaretleri. Envâr ve Tabakāt metninin ilgili bölümlerinden hazırlanmış kaynaklı inceleme.
On sekiz fasıl, kaynaklar ve anlatı katmanları. Envâr ve Tabakāt metninin ilgili bölümlerinden hazırlanmış kaynaklı inceleme.
Nûreddin Cerrâhî'nin Halvetî usulünü yeniden düzenleyişi ve tarikatın kurumsal dili TDV İslâm Ansiklopedisi maddeleri mevcut monografilerle karşılaştırılarak özgün biçimde hazırlanmıştır.
Bu künyeler seçilmiş şahsiyetlere bağlı anlatı ve ilişki kayıtlarından gelir; ana biyografinin bütününe ait dipnot olarak sunulmaz. Bir kaynak başlığının bulunması, bu sayfadaki her iddiayı doğruladığı anlamına gelmez.
Cüneyd-i Bağdâdî
Anlatı kaydıMimşâd Dîneverî · Muhammed el-Bekrî · Kadı Vahyüddin · Kutbüddin Ebherî
Anlatı kaydıNûreddin Cerrâhî (Muhammed Nûreddin)
Anlatı kaydıCüneyd-i Bağdâdî
Anlatı kaydıSerî es-Sakatî
Anlatı kaydıSerî es-Sakatî
Anlatı kaydıMa‘rûf-i Kerhî
Anlatı kaydıNûreddin Cerrâhî (Muhammed Nûreddin)
İlişki kaydıHabîb el-Acemî
İlişki kaydıMimşâd Dîneverî
Anlatı kaydıHabîb el-Acemî
Anlatı kaydıSerî es-Sakatî
Anlatı kaydıHabîb el-Acemî
Anlatı kaydıMa‘rûf-i Kerhî
Anlatı kaydıCüneyd-i Bağdâdî
Anlatı kaydıSerî es-Sakatî
Anlatı kaydıCüneyd-i Bağdâdî
Anlatı kaydıNûreddin Cerrâhî (Muhammed Nûreddin) · Cüneyd-i Bağdâdî
Anlatı kaydıCüneyd-i Bağdâdî
Anlatı kaydıMa‘rûf-i Kerhî
Anlatı kaydıSerî es-Sakatî
Anlatı kaydıHabîb el-Acemî
Anlatı kaydıCüneyd-i Bağdâdî
Anlatı kaydıCüneyd-i Bağdâdî
Anlatı kaydıSerî es-Sakatî
Anlatı kaydıCüneyd-i Bağdâdî
Anlatı kaydıCüneyd-i Bağdâdî
Anlatı kaydıMa‘rûf-i Kerhî
Anlatı kaydıMa‘rûf-i Kerhî
Anlatı kaydıMa‘rûf-i Kerhî
Anlatı kaydıKadı Vahyüddin
Anlatı kaydı · İlişki kaydı · Kaynak sayfaları: 431Cüneyd-i Bağdâdî
Anlatı kaydıNûreddin Cerrâhî (Muhammed Nûreddin) · Ma‘rûf-i Kerhî · Serî es-Sakatî · Cüneyd-i Bağdâdî · Mimşâd Dîneverî · Muhammed el-Bekrî · Kadı Vahyüddin · Ebû Necîb Ziyâüddin Abdülkāhir es-Sühreverdî · Kutbüddin Ebherî
İlişki kaydıMa‘rûf-i Kerhî
Anlatı kaydıSerî es-Sakatî
Anlatı kaydıSerî es-Sakatî
Anlatı kaydıSerî es-Sakatî
Anlatı kaydıSerî es-Sakatî
Anlatı kaydıMa‘rûf-i Kerhî
Anlatı kaydıMa‘rûf-i Kerhî
Anlatı kaydıSerî es-Sakatî
Anlatı kaydıCüneyd-i Bağdâdî
Anlatı kaydıCüneyd-i Bağdâdî
Anlatı kaydıHabîb el-Acemî
Anlatı kaydıNûreddin Cerrâhî (Muhammed Nûreddin)
Anlatı kaydıKutbüddin Ebherî
Anlatı kaydıMa‘rûf-i Kerhî
Anlatı kaydıNûreddin Cerrâhî (Muhammed Nûreddin)
Anlatı kaydıSerî es-Sakatî
Anlatı kaydıMuhammed el-Bekrî · Kadı Vahyüddin · Ebû Necîb Ziyâüddin Abdülkāhir es-Sühreverdî · Kutbüddin Ebherî
Anlatı kaydıMa‘rûf-i Kerhî · Serî es-Sakatî · Cüneyd-i Bağdâdî
İlişki kaydıEnvâr-ı Nûreddin, IV. cilt, Onuncu Fasıl, s. 92-105; Silsile-i Cerrâhiyye tarih ve post tertibi. Gelenek içi anlatılar tarihî biyografiden ayrı kartlarda gösterilmiştir.
M. Baha Tanman, ‘Nûreddin Cerrâhî Tekkesi’, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 33, s. 253-256; İstanbul ziyaretgâhları yer kaydı; Meclis-i Meşâyih Defterleri
Sefîne-i Evliyâ
Hatırat / İstanbul Ziyaretgâhları uygulaması, sürüm 1.0.5 — çıkarılmış veri kümesi
Hatırat / İstanbul Ziyaretgâhları uygulaması, sürüm 1.0.5 · Fatih Belediyesi, 24 Haziran 2025