Kurban ve helâl gıda.

S.81- Bir mazeret sebebiyle bir beldede bayram namazı birinci gün kılınamamışsa daha sonra kılınabilir mi? C.81- Bir mazeret sebebiyle bir beldede bayram namazı birinci gün kılınamamışsa, ramazan bayramı 2. gün, kurban bayramı ise 2. gün yine kılınamazsa 3. gün kılınabilir. Ancak bayram namazı özürsüz olarak terk edilmişse artık kılınmaz, kurban bayramı ise kerâhetle birlikte 2. veya 3. gün kılınabilir. ( a,g,e,s,307)

S. 15-Li-aynihi vacip grubuna hangi namazlar girmektedir? C.15-Yatsı namazından sonra kılınan üç rek`atlık vitir namazı ile ramazan ve kurban bayramı namazları bu grupta yer alır. Tilâvet secdesi de, her ne kadar namaz olmayıp bir secdeden ibaret olsa da, bu gruba sokulmaktadır. Ayrıca çoğunluk tarafından sünnet kabul edilmekle birlikte, bazı Hanefîler'in vâcip saydıkları küsûf namazı da (güneş tutulduğunda kılınan namaz) bu gruba girer. ( a,g,e,s,224)

Haramın Çeşitleri: Aslı haram olan şeye: “Haram li aynihi” denir. Domuz eti ve şarap gibi. Aslı itibariyle helâl olup niteliği itibariyle haram olan şeye de: “Haram ligayrihi” denir. Çalıntı mal gibi. Meselâ: Çalınan bir koyun veya ekmek, aslında helâldir. Ancak başkasına ait oldukları ve sahibinin izni olmadan alındıkları için haram olmuşlardır. Helâl ve Haram Kılan Allah’tır. Bir şeyi helâl yapan da haranı kılan da Allah’tır. O, hiç kimseye haram kılma yetkisi vermemiştir. Konunun önemine binaen İslâm âlimleri haram olduğuna dair hakkında kesin delil olmayan hiç bir şeye haram dememiş, “hoş değil, çirkindir” gibi sözleri tercih etmişlerdir. Çünkü Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur: “De ki: Allah’ın kulları için çıkardığı (yarattığı) süsü ve güzel rızıkları kim haram kıldı? De ki: Onlar dünya hayatında inananlarındır. Kıyamet gününde ise yalnız müminlerindir. İşte bilenler için ayetleri böyle açıklıyoruz.” (A’raf, 32) “De ki: Allah’ın size indirdiği rızıktan bir kısmını helâl, bir kısmını da haram kıldığınızı görmüyor musunuz? De ki: Allah mı size izin verdi, yoksa Allah’a iftira mı ediyorsunuz.” (Yunus,59) Zaruretler Haramları Mubah Kılmaktadır. İslâm dini kolaylık dinidir. Bir kimse elinde olmayan sebeplerle haram olan bir şeyi yemek ya da bir işi yapmak zorunda kalırsa, onu helâl saymamak şartıyla zorunlu olan ihtiyacını giderecek kadar haram olan şeyden yararlanabilir, bunda günah yoktur. Kur’ân-ı Kerim’de şöyle buyurulmuştur: “Allah size ancak ölüyü, kanı, domuz etini ve Allah’tan başkası adına kesileni haram kıldı. Her kim bunlardan yemeye mecbur kalırsa istismar etmeksizin ve zaruret ölçüsünü aşmaksızın yemesinde günah yoktur. Şüphe yok ki Allah çokça bağışlayan, çokça esirgeyendir.” (Bakara, 173) Zorunlu durumların dışında haram olan şeylerden sakınılması gerekir.

devam imkânı olmadığı için vakfe veya tavaf yapmadan ihramdan çıkmak mecburiyetinde kalan kimsenin kesmesi gereken kurbana ihsar kurbanı ve Harem bölgesinde kesilmek üzere adanan kurbana da Nezir kurbanı denir. Hedy Kurbanının Kesileceği Yer Hedy, Kâbe’ye ve Harem’e hediye olmak üzere kesilen kurban demek olduğundan, ister vacip, ister nafile olsun, Harem bölgesi sınırları içinde kesilir. Hedy kurbanlarının hangisi olursa olsun. Harem bölgesi dışında kesilecek olursa, nafile olanı hariç diğerlerinin Harem bölgesi dahilinde iade edilmesi icabeder. Oruca gelince; bunun için yer ve peşpeşe tutulma şartı yoktur. Sadaka da böyledir, nerede verilirse sahih olur. Hedy Kurbanlarının Kesilme Zamanı Temettü ve Kıran haccı yapanların kesmeleri vacip olan şükür kurbanlarını bayramın ilk günü tan yerinin ağarmaya başlamasından, 3. günü güneşbatıncaya kadar kesmeleri vaciptir. Bu süre içinde kesilmeyip daha sonraya bırakılırlarsa ceza kurbanı da gerekir. Kıran ve Temettü kurbanları dışında kalan hedy kurbanlarının kesilmesi için belirli bir zaman yoktur. Harem sınırları içinde olmak kaydıyla her zaman kesilebilir. Hedy Kurbanlarının Etleri Temettü veya Kıran haccı yapanların kesmekle yükümlü oldukları kurban ile nafile olarak kesilen kurbanların etlerinden sahipleriyle, zengin, fakir herkes yiyebilir. Ceza hedyi ile ihsar hedyinin etlerinden sahipleri ile bakmakla yükümlü oldukları kimseler ve zenginler yiyemezler, fakirlere dağıtılması gerekir. Yiyecek olurlarsa kıymetini sadaka olarak verirler.

KURBAN ÇEŞİTLERİ: İki çeşit kurban vardır: 1. Kesilmesi «vâcib» olan kurbanlar, 2. Kesilmesi «sünnet» veya «müstehab» olan kurbanlar. 1. Kesilmesi «vâcib» olan kurbanlar: a. Zilhicce ayının 10. günü kesilmesi emrolunan kurbanlardır. b. Murad edilen bir şeyin yerine gelmesi halinde. Kurban Bayramı’nın ilk üç günü içinde kesilmesi nezredilen «adak kurbanlar»... Eğer nezredilirken «kurban» tâbiri kullanılmışsa, bu hayvanın Kurban Bayramı’nda kesilmesi gerekir. Eğer nezredilirken «Allah rızası için bir hayvan» tâbiri kullanılmışsa, herhangi bir günde kesilebilir. Çünkü «kurban» tâbirinin hususî bir mânâsı vardır ve bu tâbir, sadece Kurban Bayramı’nda kesilen «kurbanlık hayvanlar» için kullanılır. Adak kurbanının ve hayvanının eti tamamen fukaraya dağıtılır. Nezredilen kurbanları kesmek vâcibdir. 2. Kesilmesi «müstehab» olan kurbanlar: a. Akîka kurbanı: Çocuk nimetine karşılık, Allah’a şükretmek için, Kurban Bayramı’nda kesilen hayvandır. Akîka kurbanının etiyle kendine, dost ve arkadaşlarına ziyafet çekilebilir. b. Akîka hayvanı: çocuk nimetine karşılık, Allah’a şükretmek için, Kurban Bayramı dışında kesilen hayvandır. Bunun etiyle de, kendine, dost ve arkadaşlarına ziyafet çekilebilir. Çocuk nimetine karşılık, «akîka» kurbanı veya hayvanı kesmek, İmam-ı A’zam’a göre «müstehab», İmam-ı Şafiî’ye göre «sünnet-i müekkede»dir.

KURBANIN KESİLMESİ: Şanlı Peygamberimiz, kurbanlarını, bizzat kendileri keserlerdi. Erkek müminlerin de böyle yapmaları iyi olur. Eğer, bunu yapamayacaklarsa, bu işten anlayan sâlih bir kimseyi «vekil» tayin etmeleri de mümkündür. Esasen, sığır, manda ve deve gibi hayvanları kesmek, ustalık istediği için, bu işin erbabını bulmak uygun olur. Bütün mesele, hayvanlara, asla eziyet vermeden ve İslâmî emirlere uyarak onları boğazlamaktır. Kurbanlıklar, boğazlama dışında, bir şekilde öldürülürlerse haram olurlar. İslâm’a göre, kurbanlıkların, boğazın ön kısmından, keskin bir bıçakla kesilmesi gerekir. Boğazlama esnasında, nefes borusu, yemek borusu ve atar damarlar kesilmelidir. Atar damarlardan birinin kesilmesi de yeterlidir. Kurbanın kesimine geçildiğinde, kurbanlık hayvan yere yatırılır, Kıble’ye tevcih edilir, «Bismillahi Allahü Ekber» denilerek keskin bıçak hızla çekilir. «Besmele» kasten terk edilirse, hayvanın eti yenmez, haram olur. Ancak, heyecanla veya başka bir sebepten unutulursa, Müslüman’ın kalbinde daima «Bismillah» demek arzu ve emeli bulunduğundan haram olmaz. Çünkü İslâm’da unutmak özürdür. Kurban Bayramı’nda «vâcib» olarak kesilen hayvanın etini, bütün aile efradı yiyebilir, dostlara ve arkadaşlara verilebilir, fakir ve fukaraya pay ayrılabilir. Bu husustaki takdir, kurban sahibine aittir. Fakat, hayvanın etini, üç eşit kısma ayırmak, bir kısmını çoluk çocuğuna, bir kısmını dost ve komşularına, bir kısmını da fakir ve fukaraya vermek müstehabdır. Kurban derisini, tasadduk etmek de, evde seccade ve minder yerine kullanmak da mümkündür.

İMANIN DEVAMININ ŞARTLARI imanı muhafaza hususunda bütün müminlerin aşağ ı daki hususlara dikkat etmesi lazımdır: 1- Gaybe inanmak. Gayb, beş duygu ile an laşıl a­ mayan şeyl erdir. Allah, melek, cennet, cehennem ve cin gibi. 2- Helalin helal olduguna inanmak. Yani helal şeyl ere haram dememek. 3- Haramın haram olduğuna inanmak. Yani haram olan şeylere helal dememek. Mesela: Bira dahil alkollü içkilere, faize ve diğer haram olan şeylere helal dememek. 4- Daima Allah'dan korkmak. 5- Mukaddesata (İsl am'ın mukaddes sayd ı ğı şey­ lere) hürmetkar olup hafiife almaktan kaçınmak. 6- Allah ' ın rahmetinden ümidini kesmemek. 7- Kafiri kafir bilmek, mü'mini mü'min bilmek. Bir kimse, sözle, yazıyla veya fiilen din düşmanlığ ı yapan birine Müslüman dese dinden çıkar . Ayrıca, dine hizmet eden ve dini yaymaya çalışan iman sahiplerine de kafir diyen, yine dinden çı kmış o lur. 8- Allah'a mekan izafe etmemek. Mesela, Allah göktedir, demek insanı dinden çıkarır .

Aklka Kurbanı Yeni doğan çocuk için Cenab-ı Hakk' a şükür olarak kesilen kurbana 'Aklka kurbanı ' denir. Aklka kurbanı kesmek müstehabtı r. Doğduğu günden itibaren her zaman kesilebilir. Yedinci günü kesmek daha faziletlidir. Doğumun yedinci günü çocuğun saçları tıraş edilir ve saçların ağırlığınca altın veya gümüş sadaka verilip kurbanı kesilir. Erkek ve kız çocuğu için birer kurban kesilir. Erkek çocuk için iki kurban kesilmesini söyleyen alimler de vardır. Kurbana elverişl i olan her hayvan aklka için kesilebilir. Aklka kurbanın kemikleri, çocuğun sağ l ık ve selametine bir hayır di leği olsun diye kırılmayıp ek yerlerinden ayrılabilir veya çocuğun mütevazı olmas ı na ve kötü huylardan korunmasına bir temenni olsun diye kırı labi ­ lir. ikisi de müstehap görülmüştür.

Temettu' veya kırân haccı yapan kimsenin şükür kurbanı kesmeye gücü yetmez ve kurban bayramından önceki üç gün orucu da tutmamış bulunursa, sonraki yedi günü de tutması gerekmez. Bunun yerine kurban kesmesi gerekir. Kurban kesemeyecek durumda ise ihrâmdan çıkar, fakat bu kez iki kurban lâzım gelir. Birisi temettu' veya kırân kurbanı, diğeri kurban kesmeden ihrâmdan çıktığı için ceza kurbanıdır.

Temettu' veya kırân haccında kesilen şükür kurbanı ile hac mevsiminde Harem'de kesilen nâfile her cins kurban " hedy kurbanı ” olup, bunların sahipleri etlerinden yiyebilir. Ceza veya keffâret kurbanı ise hedy olmakla birlikte zekât, adak kurbanı ve fıtır sadakası türünden sayıldığı için, bunun etinden sahibi, eşi, usûl ve fürûu yiyemezler. Yiyecek olurlarsa kıymetini yoksullara ödemeleri gerekir. Şükür kurbanı bayramın ilk üç gününde traş olmazdan önce kesilebilirse de, birinci günü kesilmesi daha faziletlidir. 67