Şihâbüddin Ömer es-Sühreverdî'nin Bağdat merkezli irşad faaliyeti çevresinde gelişen tarikat.
Bu sayfa yolun anlaşılır ve kaynaklı giriş dosyasıdır. Tarikat nispeti, fıkhî mezhep veya itikadî hüküm değildir. Geniş silsile, bütün alt kollar ve uzmanlık arşivi kardeş sitemizde tutulur.
Ayrıntılı Sühreverdiyye dosyasını Tarikat.org’da aç ↗Sühreverdiyye, Ebü’n-Necîb Abdülkāhir es-Sühreverdî’nin mürid âdâbı ve ribat terbiyesiyle hazırladığı zemin üzerinde, yeğeni Şihâbeddin Ömer es-Sühreverdî tarafından 12. yüzyıl sonu ile 13. yüzyıl başında Bağdat merkezli olarak kurumsallaştırılan tasavvuf yoludur. Yolun ayırt edici tarafı yalnız bir zikir biçimi değildir. Medrese ilimleriyle tasavvuf terbiyesini, şeyh-mürid ilişkisini, ribat hayatını, sohbeti, seferi ve toplumsal hizmeti aynı eğitim düzeninde ele alır. Şihâbeddin Ömer’in Avârifü’l-maârif adlı eseri bu düzenin kavramlarını ve günlük âdâbını sistemleştirmiştir. Bağdat’taki merkez, halifeler ve seyahatler yoluyla İran, Anadolu, Suriye ve özellikle Hint alt kıtasına uzandı. Bahâeddin Zekeriyyâ Multânî’nin çevresi Bahâiyye’yi; Necîbüddin Buzguş’un Şiraz çevresi ise Buzguşiyye yahut Necîbiyye kolunu meydana getirdi. Bu yayılma tek biçimli bir teşkilat olarak değil, yerel ilim ve irşad çevreleriyle kurulan ilişkiler ağı olarak okunmalıdır.
Bağdat'taki Sühreverdî çevresinin ilk kurucu halkasını oluşturan Ebü'n-Necîb, tekke terbiyesi ve mürid âdâbını sistemleştiren eseriyle yeğeni Şehâbeddin Ömer es-Sühreverdî'nin kurumsallaştıracağı yolun zeminini hazırladı.
Şehâbeddin Ömer es-Sühreverdî, Bağdat merkezli irşadı, halifeleri ve Avârifü'l-maârif'iyle Sühreverdiyye'yi geniş coğrafyada tanınan kurumsal bir yola dönüştürdü.
Ebü’n-Necîb es-Sühreverdî, Ahmed el-Gazzâlî çevresinden aldığı tasavvuf terbiyesini Bağdat’taki ribat ve mürid âdâbı içinde aktardı. Yeğeni Şihâbeddin Ömer bu mirası geniş bir irşad ve halife ağına dönüştürdü. Ondan sonra oğlu İmâmeddin Muhammed, Bahâeddin Zekeriyyâ Multânî, Necîbüddin Buzguş, Seyfeddin Bâharzî ve başka halifeler farklı coğrafyalarda yolu sürdürdü.
Sûfî, Şâfiî fakihi, muhaddis ve Sühreverdî ribat geleneğinin öncü pîri
Şahsiyet dosyası ↗021145–1234Sühreverdiyye’nin kurumsallaştırıcı pîri
Şahsiyet dosyası ↗03XIII. yüzyıl · Bağdat’tan Mültan’a Sühreverdî aktarımıSühreverdiyye’nin Mültan pîri ve Güney Asya’daki kurumsallaştırıcısı
Şahsiyet dosyası ↗04VII-VIII/XIII-XIV. yüzyıllarSühreverdî şeyhi, Ekberî müellif ve tasavvuf terimleri sözlükçüsü
Şahsiyet dosyası ↗Ebü’n-Necîb es-Sühreverdî, Ahmed el-Gazzâlî çevresinden aldığı tasavvuf terbiyesini Bağdat’taki ribat ve mürid âdâbı içinde aktardı. Yeğeni Şihâbeddin Ömer bu mirası geniş bir irşad ve halife ağına dönüştürdü. Ondan sonra oğlu İmâmeddin Muhammed, Bahâeddin Zekeriyyâ Multânî, Necîbüddin Buzguş, Seyfeddin Bâharzî ve başka halifeler farklı coğrafyalarda yolu sürdürdü.
Tekke, hankah, zâviye, sohbet ve hizmet çevreleri ilgili mekân kayıtlarıyla birlikte okunur.
Bağdat
Ana kol, alt kol, şahıs nispeti ve bölgesel hat birbirinin yerine geçirilmez.
Bahâeddin Zekeriyyâ Multânî ve halifeleri çevresinde Hint alt kıtasında gelişen Sühreverdî kolu.
Bahâeddin Zekeriyyâ Multânî ve halifeleri çevresinde Hint alt kıtasında gelişen Sühreverdî kolu.
Necîbüddin Ali Buzguş’un Şiraz merkezli irşadıyla gelişen, oğlu Abdurrahman ve sonraki halkalarla devam eden kol.
Necîbüddin Ali Buzguş’un Şiraz merkezli irşadıyla gelişen, oğlu Abdurrahman ve sonraki halkalarla devam eden kol.
Seyfeddin Bâharzî’nin Orta Asya’daki irşad çevresi; kaynaklarda Sühreverdî tesirinin bölgesel aktarım hatlarından biri olarak ele alınır.
Seyfeddin Bâharzî’nin Orta Asya’daki irşad çevresi; kaynaklarda Sühreverdî tesirinin bölgesel aktarım hatlarından biri olarak ele alınır.
Zeynüddin el-Hâfî'ye nispet edilen Sühreverdî şubesi; ciltte çok sayıda Osmanlı temsilcisiyle ele alınır.
Zeynüddin el-Hâfî'ye nispet edilen Sühreverdî şubesi; ciltte çok sayıda Osmanlı temsilcisiyle ele alınır.
Zeynüddin el-Hâfî'ye nispet edilen Sühreverdî şubesi; ciltte çok sayıda Osmanlı temsilcisiyle ele alınır. Ciltteki adlandırma başka silsile ve tarih çalışmalarıyla karşılaştırılmalıdır.
Ziyaretgâh kaydı Kaynakta “HZ. PİR EBÜ'N-NECİB SÜHREVERDİ” adıyla, SÜHREVERDİYYE çevresinde, BAĞDAT/IRAK ziyaretgâh kaydı olarak yer alır. Adres tarifi IRAK'IN BAĞDAT ŞEHRİNDE TÜRBESİ BULUNUYOR. İrtihal kaydı Kaynak veri kümesinde hicrî irtihal tarihi 563 olarak verilir. Bu tarih, şahsiyet dosyasındaki biyografik tarihle ayrıca karşılaştırılmalıdır.
Ziyaretgâh / türbe kaydı; güncel erişim ve fizikî durum saha kontrolüyle güncellenir.
XIII. yüzyıl Mültan mimarisi Eski kalenin kuzeydoğu köşesinde bulunan yapı kare gövde, sekizgen kasnak, kubbe ve köşe kulelerini birleştiren Mültan türbe mimarisinin erken ve etkili örneklerindendir. Mavi çini kullanımı alt kıtanın erken örnekleri arasında gösterilir. 1848 ve yeniden inşa Türbe İngiliz topçu ateşiyle büyük ölçüde yıkıldı; Mahdûm Şah Mahmûd tarafından birkaç yıl sonra eski temelleri üzerinde yeniden inşa edildi. Bugünkü yapı XIII. yüzyıl planını ve XIX. yüzyıl ihyasını birlikte taşır.
Koruma altındaki yaşayan ziyaret merkezi
Bu yolun kişi, kavram ve tarih kayıtlarını birleştiren editoryal okumalar.
Ebü’n-Necîb’in mürid âdâbı ile Şihâbeddin Ömer’in Bağdat merkezli kurumsallaştırmasının birbirini nasıl tamamladığı.
63 bölümlük klasiğin kavram, kurum ve gündelik âdâb katmanlarını birbirine bağlayan kapsamlı okuma rehberi.
Tasavvuf eğitimini kişi kültüne indirgemeden, sorumluluklar ve kurumsal mekân üzerinden açıklayan bir inceleme.
Bahâeddin Zekeriyyâ Multânî, Necîbüddin Buzguş ve bölgesel kollar üzerinden yolun coğrafi genişlemesi.
Sühreverdî’yi yalnız tekke şeyhi değil, âlim, vaiz, müellif ve diplomatik görevler üstlenen tarihî bir şahsiyet olarak ele alan dosya.
Şeyh Vefâ merkezli Zeynî çevrenin tekke, medrese, saray, şiir ve musiki ilişkilerini tarihî sınırlarıyla ele alır.
Bu künyeler seçilmiş şahsiyetlere bağlı anlatı ve ilişki kayıtlarından gelir; ana biyografinin bütününe ait dipnot olarak sunulmaz. Bir kaynak başlığının bulunması, bu sayfadaki her iddiayı doğruladığı anlamına gelmez.
Kemâlüddîn Abdürrezzâk el-Kâşânî
İlişki kaydıBahâeddin Zekeriyyâ Multânî
Anlatı kaydıKemâlüddîn Abdürrezzâk el-Kâşânî
Anlatı kaydıEbü’n-Necîb Ziyâüddin es-Sühreverdî · Şihâbeddin Ömer es-Sühreverdî
İlişki kaydıŞihâbeddin Ömer es-Sühreverdî
Anlatı kaydıtarikat.org kaynak havuzundaki genel tasavvuf tarihleri, tarikat monografileri ve kişi dosyaları karşılaştırılarak hazırlanmıştır.
Hatırat / İstanbul Ziyaretgâhları uygulaması, sürüm 1.0.5 — çıkarılmış veri kümesi
Pakistan Department of Archaeology and Museums, Shrine of Hazrat Baha-ud-Din Zakariya