Mülkiyet
Malın gerçekten size ait, tasarruf edilebilir ve zekâta tâbi nitelikte olması.
ZEKÂT · İNFAK · MALIN HAKKIMal eksilmez;
زكاةMal eksilmez;
hak sahibine
ulaşır.
İlk hesabını yapacak kişiye nisap ve yılı anlatan; ticaret, borç, alacak, yatırım ve sarf yerlerinde ileri okumaya açılan müstakil zekât merkezi.
Önce üç şeyi
birbirinden ayır.
Zekât farz bir mal ibadetidir; sadaka gönüllü paylaşım, fitre ise Ramazan sonuna bağlı ayrı bir yükümlülüktür.
Nisap
Temel ihtiyaç ve ilgili borçlardan sonra ulaşılan asgarî zenginlik eşiği.
Havl
Para ve ticaret mallarında nisap üzerinden bir kamerî yıl geçmesi; her mal türünde aynı şart aranmaz.
Her sahip olunan,
zekât matrahı değildir.
Oturulan ev, kullanılan araç, meslek aleti ve gündelik eşya kural olarak temel ihtiyaçtır. Satış amacıyla edinilmiş olan ise ticaret malına dönüşebilir.
Altın ölçüsü
Para ve ticaret malı için güncel parasal karşılık hesaplanırken kullanılan yaygın nisap ölçüsü.
Gümüş ölçüsü
Klasik ikinci ölçü; hangi ölçünün güncel hesapta esas alınacağı fetva yaklaşımına göre değerlendirilir.
Kamerî yıl
Havl hesabı güneş yılından yaklaşık on bir gün kısadır.
Piyasa değeri
Altın, döviz, stok ve yatırım zekât günündeki gerçek değerle hesaplanır.
Rakamı gör,
hükmü uzmanla doğrula.
Para ve ticaret malları için yaklaşık bir envanter çıkarır. Güncel altın fiyatını kendiniz girersiniz; site zamana bağlı fiyatı ezberden vermez.
Aynı oranı
her mala uygulama.
Malın elde tutulma amacı ve gelişme niteliği hükmü değiştirir.
Nakit ve altın
Para, döviz, altın ve likit yatırımlar birlikte değerlendirilir. Zînet altınının hükmünde mezhep ayrıntısı vardır.
Ticaret malları
Satmak amacıyla elde tutulan stok, zekât günündeki piyasa değeriyle ele alınır; demirbaş aynı değildir.
Alacak ve borç
Tahsil gücü, vade ve borcun niteliği önemlidir. Her gelecek taksiti bir anda düşmek otomatik kural değildir.
Tarım ve ürün
Sulama biçimine göre oran değişir; klasik ürün sınıfları ile modern üretim ayrıca incelenir.
Hayvanlar
Deve, sığır ve küçükbaşta sayı, otlatma ve ticaret amacı gibi özel şartlar bulunur.
Hisse ve fon
Al-sat amacı, uzun vadeli yatırım ve şirket varlık yapısı farklı hesap yöntemleri doğurabilir.
Sekiz sınıf,
tek emanet.
Tevbe 9/60 sarf yerlerini belirler. Anne-baba, büyükanne-büyükbaba, çocuk ve torunlara zekât verilmesi ayrı akrabalık hükmüne tâbidir.
Fakir
Temel ihtiyacının üzerinde nisap miktarı mala sahip olmayan kimse.
Miskin
İhtiyacı daha ağır olan yoksul.
Zekât görevlileri
Toplama ve dağıtım için meşru otoritece görevlendirilenler.
Kalpleri ısındırılacaklar
Müellefe-i kulûb başlığı, tarihî ve mezhebî şartlarıyla ele alınır.
Özgürleştirme
Kölelikten kurtarma için ayrılan payın tarihî hükmü.
Borçlular
Meşru borcunu temel malıyla ödeyemeyenler.
Allah yolunda
Kapsamı mezheplerce farklı açıklanan “fî sebîlillâh” payı.
Yolda kalmış
Memleketinde malı olsa bile yolculukta imkânsız kalan kimse.
Geciktirme,
onuru incitme.
Zekât farz olduğunda sebepsiz geciktirilmez; temlik, niyet ve vekâlet şartları korunur.
Zekât günü
Her yıl aynı kamerî tarihi seçmek envanteri kolaylaştırır.
Niyet
Zekât olduğu ödeme sırasında veya mal ayrılırken bilinmelidir.
Temlik
Hak sahibinin mülkiyetine geçmeyen genel hizmet harcaması her görüşte zekât sayılmaz.
Gizlilik
Yoksulu teşhir etmeyen, minnet ve incitmeden uzak dağıtım esastır.
Vekâlet
Güvenilir kurum dağıtıma vekil olabilir; araştırma sorumluluğu tamamen kaybolmaz.
Akraba
Zekât verilebilen muhtaç akrabaya vermek yardım ve sıla değerini birleştirebilir.
Ortak farz,
ayrıntılı hesap.
Farklar, zekâtı keyfî hâle getirmez; malın ve yükümlünün nasıl sınıflandırıldığını gösterir.
Zînet altını
Hanefîler nisabı aşan altın-gümüş zîneti zekâta tâbi görür; diğer mezhepler mubah kullanılan kişisel zîneti genel olarak ayrı değerlendirir.
Borç düşümü
Borcun zekât matrahını nasıl etkilediği, mal türü ve borcun vadesi hakkında mezheplerin ayrıntıları farklıdır.
Çocuk ve akıl hastasının malı
Hanefî yaklaşım ile çoğunluğun mal merkezli yükümlülük değerlendirmesi arasında fark vardır.
Başka beldeye nakil
Yakın çevrede ihtiyaç varken zekâtın başka yere gönderilmesi ve daha ağır maslahat hâli farklı şartlarla ele alınır.
Malın hükmünü
kaynağında oku.
Bu merkez Kur’an’ın zekât âyetleri, sahih rivayetler ve fıkıh kaynaklarının ortak çerçevesiyle hazırlanmıştır.
Zekât hakkında 47 kaynaklı cevap
Mal türleri, borç ve zekâtın verileceği yerleri somut sorular üzerinden inceleyin.